Strippen en termineren
Leerdoel van deze les
Je kunt een geleider strippen en aansluiten zodat de verbinding elektrisch en mechanisch in orde is.
Elke verbinding heeft twee functies
Een verbinding moet elektrisch goed geleiden én mechanisch betrouwbaar blijven, jarenlang, terwijl hij opwarmt en afkoelt en terwijl er af en toe aan de kabel wordt getrokken. Slaagt hij op één van die twee punten niet, dan is hij fout - ook al werkt het circuit vandaag prima.
Strippen zonder schade
Striplengte: de klem of het component schrijft voor hoeveel isolatie eraf moet. Bij lasklemmen en schakelmateriaal staat dat vaak als maatstreepje of getal op het component zelf. Meten of aflezen, niet schatten.
Te kort gestript → de isolatie komt onder de klem, waardoor het koper maar gedeeltelijk contact maakt. Het contactoppervlak wordt klein en de overgangsweerstand hoog.
Te lang gestript → er blijft blank koper buiten de klem zichtbaar. Dat is een aanraakbaar spanningvoerend deel en, in een volle doos, een kortsluiting die op een verschuiving wacht.
Ingesneden koper → een striptang die te diep gaat, snijdt in de geleider. De doorsnede wordt daar kleiner, dus de weerstand hoger en de warmteontwikkeling groter. Bij massief draad breekt de ader daar op termijn af, precies op het punt waar hij het meest beweegt.
Gebruik daarom een goede striptang met instelbare diepte of automatische aanpassing, en niet je zijkniptang of een mesje.
Adereindhulzen
Voor soepele geleiders in klem- of schroefverbindingen:
- Kies de huls die past bij de doorsnede - de kleurcodering helpt daarbij.
- Strip op de lengte van de huls.
- Draai de draadjes samen en schuif ze volledig in de huls.
- Pers met een hulzentang (vierkant- of trapeziumpers), niet met een waterpomptang.
- Controleer: geen losse draadjes buiten de huls, huls volledig gevuld.
Een slecht geperste huls is een verborgen overgangsweerstand.
Schroefverbindingen en aanhaalmoment
Bij schroefklemmen - in schakelmateriaal, automaten en hoofdschakelaars - is het aanhaalmoment een specificatie van de fabrikant, geen gevoelskwestie.
Te los → klein contactoppervlak, hoge overgangsweerstand, warmteontwikkeling, kruip van het materiaal, en na verloop van tijd nog losser.
Te vast → de geleider wordt vervormd of beschadigd, de klem kan scheuren, en de veerwerking verdwijnt.
Voor werk in verdeelinrichtingen is een momentschroevendraaier daarom geen luxe. Waar je die niet hebt, geldt: naschroeven na enige tijd bij zwaardere verbindingen, en de fabrikantwaarde opzoeken bij twijfel.
Aluminium en koper niet mengen
Aluminium en koper vormen bij direct contact een elektrochemisch koppel dat corrodeert, zeker in aanwezigheid van vocht. De overgangsweerstand loopt op en de verbinding wordt een warmtebron. Zijn beide materialen in het spel, dan hoort daar specifiek daarvoor bedoeld verbindingsmateriaal bij.
De zes controlepunten
Loop na elke verbinding deze lijst af. Na een paar honderd keer doe je het automatisch:
- Geen koper beschadigd of ingesneden.
- Geen blank koper zichtbaar buiten de klem.
- Geen isolatie onder de klem.
- Geleider volledig ingestoken tot de aanslag.
- Verbinding mechanisch stevig - trektest met een rustige, gedoseerde trek.
- De bedrading blijft overzichtelijk, met voldoende lengte om later nog te kunnen werken.