Thermostaatbedrading en laagspanning

Aan/uit en OpenTherm: hetzelfde doel, andere bedrading

Les 6.1 legt uit wat OpenTherm als protocol technisch doet: een thermostaat die doorgeeft hoe ver de ketel moet bijstellen, in plaats van alleen "aan" of "uit" te roepen. Deze les gaat over de fysieke kant: welke draden op welke klemmen, en wat er misgaat als je het verkeerd aansluit. Dat verschilt sterk per merk, en dat is precies waarom je nooit uit het hoofd aansluit.

Bij de Remeha Calenta zitten een OpenTherm-regelaar en een 2-draads aan/uit-kamerthermostaat op dezelfde klemmen "On/off-OT" van de aansluitconnector: de ketel herkent zelf welk van de twee er hangt. Bij de Intergas Kombi Kompakt HRE heeft elke functie juist een eigen klemmenpaar op connector X4: aan/uit op klem 6-7, de modulerende OpenTherm-thermostaat op klem 11-12, de buitentemperatuurvoeler op klem 8-9.

Wat er misgaat bij een verkeerde aansluiting

Een paar concrete gevallen uit de handleidingen, per merk verschillend:

• Remeha Calenta: bij een aan/uit-thermostaat mag een vorstthermostaat parallel op de klemmen On/off-OT worden aangesloten; bij een OpenTherm-thermostaat is dat op diezelfde klemmen niet toegestaan, en loopt de vorstbeveiliging via een buitensensor. Wie een vorstthermostaat gewoon bijplaatst naast een OpenTherm-regelaar, krijgt dus geen werkende extra beveiliging.
• Remeha Calenta: een kamerthermostaat met een anticipatie-element moet met parameter p5 worden omgezet; zonder die instelling regelt de ketel niet zoals de thermostaat verwacht.
• Intergas Kombi Kompakt HRE: de maximale weerstand van thermostaatleiding plus thermostaat samen is 15 ohm. Een lange, dunne leiding of een slechte klemverbinding kan dat overschrijden, met een onbetrouwbare warmtevraag als gevolg.
• Vaillant ecoTEC plus VHR: sluit nooit netspanning aan op de klemmen eBUS (+/-); de fabrikant waarschuwt letterlijk dat netspanning op de verkeerde klemmen de elektronica kapot kan maken. Bij een externe OpenTherm-thermostaat is een losse OpenTherm-module nodig, waarbij de jumper op de module verwijderd wordt en op de poling gelet moet worden.
• Vaillant ecoTEC plus VHR: storingscode F.049 betekent een kortsluiting op de eBUS-aansluiting, of dat twee actieve eBUS-bronnen een verwisselde polariteit hebben.
• ATAG i-Serie: een OpenTherm-thermostaat rechtstreeks op de bus-positie aansluiten werkt niet zonder de OT-LPA-adapter; het aansluitblok is uitdrukkelijk gemarkeerd dat er geen 230 V op mag.

De eBUS-leiding van Vaillant: een concreet voorbeeld van kabeleisen

Waar een fabrikant zelf kabeleisen stelt, is dat de moeite van het naleven waard, ook al lijkt het bijkomstig. Vaillant vraagt voor de eBUS-leiding van de ecoTEC plus VHR een 2-aderige kabel, bijvoorbeeld het type NYM of H05VV, en waarschuwt uitdrukkelijk: nooit afgeschermde of getwiste kabel gebruiken. De maximale lengte is 125 m, met een aderdiameter van 0,75 mm2 tot 50 m totale lengte en 1,5 mm2 vanaf 50 m, en houd minstens 120 mm afstand tot netvoedingskabels om storing te voorkomen.

Dit is een ander getal dan wat je soms over OpenTherm zelf leest (bijvoorbeeld "maximaal 50 m", een zwakke bron): het gaat hier om de eBUS-leiding van dit specifieke merk, niet om het OpenTherm-protocol in het algemeen. Verwar de twee niet.

Praktijkgeval: geen modulatie na het plaatsen van een nieuwe thermostaat

Een klant heeft zelf een OpenTherm-thermostaat gekocht en aangesloten op een Intergas Kombi Kompakt HRE, maar de ketel moduleert niet: hij gaat gewoon aan en uit. Bij controle blijkt de thermostaat op klem 6-7 aangesloten, de klemmen voor de aan/uit-functie, in plaats van klem 11-12. De thermostaat werkt daardoor als een gewone aan/uit-schakelaar: hij communiceert niet, want hij hangt op de verkeerde functie. De oplossing is de bedrading naar klem 11-12 te verplaatsen, niet de thermostaat te vervangen.

Wat je vastlegt

De vraag is niet "is dit aan/uit of OpenTherm", maar "welke klemmen horen daar bij dit merk en model". Bij Vaillant en ATAG komt daar nog bij: welk adaptermodule is nodig, want het toestel spreekt van zichzelf een andere taal.

Video's bij deze les

Beeldmateriaal van derden, als aanvulling. Oudere of buitenlandse video's kunnen andere data of regels noemen: de les volgt de actuele Nederlandse bronnen.