Aardlekarchitectuur en aardlektypes
Leerdoel van deze les
Je kunt bepalen welk type aardlekbeveiliging bij welke belasting hoort en waarom het verkeerde type blind kan zijn.
Waarom er verschillende types bestaan
Een aardlekschakelaar meet het verschil tussen heen- en teruggaande stroom met een stroomtransformator: de geleiders lopen door een ringkern, en zolang de som nul is, wordt er in de meetwikkeling niets opgewekt.
Die meting werkt alleen bij stroomvormen waarvoor het type is gebouwd. Moderne apparatuur met elektronica produceert lekstromen die niet meer op een nette sinus lijken, en dan wordt het type bepalend.
| Type | Detecteert | Waar nodig |
|---|---|---|
| AC | Zuivere sinusvormige wisselstroomlekken | Verouderd; niet meer toereikend voor moderne installaties |
| A | Sinus én pulserende gelijkstroomlekken | De standaard voor woninginstallaties |
| F | Als A, plus samengestelde frequenties | Circuits met frequentieregelaars, wasmachines en warmtepompen van bepaalde typen |
| B | Als F, plus gladde gelijkstroomlekken | Laadpalen, PV-omvormers, apparatuur met een DC-zijde |
Blindheid bij het verkeerde type
Een gladde gelijkstroomlekstroom kan de ringkern van een type-AC of type-A aardlek magnetisch verzadigen. Het gevolg is dat de aardlek niet alleen die lekstroom niet ziet, maar ook zijn vermogen verliest om normale wisselstroomlekken te detecteren. Hij hangt dan als een dood component in de kast, terwijl alles er goed uitziet en de testknop het gewoon doet. Dit is het argument achter de type-eisen bij laadpalen en omvormers.
De gevoeligheid
30 mA is de standaard voor personenbeveiliging in woningen. Lager (10 mA) kom je tegen bij zeer specifieke toepassingen; hoger (100 of 300 mA) uitsluitend voor brandbeveiliging, niet voor personen.
Naast de gevoeligheid bestaat er vertraging: een S-type schakelt bewust iets later zodat het onderliggende, snelle type eerst kan afschakelen. Dat is de manier om selectiviteit in aardlekbeveiliging te bereiken.
Aardlekschakelaar of aardlekautomaat
| Aardlekschakelaar (RCD) + automaten | Aardlekautomaat (RCBO) per groep | |
|---|---|---|
| Kosten | Lager | Hoger |
| Ruimte | Compacter | Breder |
| Bij een fout valt uit | Alle groepen achter die aardlek | Alleen die ene groep |
| Storingzoeken | Uitsluiten per groep nodig | Direct duidelijk welke groep |
Voor kritische circuits - vriezer, cv, warmtepomp, serverkast, medische apparatuur - is een eigen RCBO vrijwel altijd de betere keuze. Voor de rest is een blok van maximaal vier groepen achter één aardlek gebruikelijk.
Waarom een aardlek "zomaar" afschakelt
Bij de melding "de aardlek slaat er steeds uit" zijn de gangbare oorzaken:
- Opgetelde normale lekstromen - te veel apparatuur achter één aardlek. Elk apparaat
lekt een beetje; samen komen ze bij de aanspreekwaarde.
- Vocht - buitenverlichting, tuinaansluiting, kruipruimte, of water in een armatuur.
- Defect apparaat - een element in een boiler, wasmachine of vaatwasser dat begint
te lekken naar de behuizing.
- Beschadigde kabel - een schroef of spijker door een leiding.
- Verkeerd type - zie hierboven; met een omvormer of laadpaal in de installatie kan
het type de oorzaak zijn.
De systematische aanpak van dit zoekproces staat in module 8.