Vermogen en debiet per radiator berekenen
Leerdoel van deze les
Je kunt het vermogen en het benodigde debiet van elke radiator berekenen en daaruit de instelling afleiden.
Van vermogen naar debiet: dezelfde formule als in module 3
Uit module 3 (les 3.6) ken je de debietformule: debiet (l/h) = vermogen (W) / (1,163 x ΔT (K)). Fabrikanten van inregelmateriaal schrijven dezelfde formule vaak als qv = 0,86 x P / ΔT, met dezelfde eenheden: 1 gedeeld door 1,163 is namelijk 0,86. Twee onafhankelijke fabrikantbronnen (Intergas in module 3, Danfoss hier) komen dus op dezelfde constante uit, wat de formule bevestigt.
Je moet het vermogen kennen voor je het debiet kunt bepalen
Om een radiator waterzijdig in te regelen, heb je eerst het vermogen nodig dat die radiator moet leveren bij het gekozen temperatuurregime. Pas daarna kun je met de debietformule uitrekenen hoeveel water daarvoor nodig is, en met de kv-formule uit les 14.2 welke afsluiterstand daarbij hoort.
Het vermogen van een bestaande radiator schatten
Is het genormeerde vermogen van een bestaande radiator onbekend (vaak het geval bij een oudere installatie), dan kun je met een grove vuistregel per bouwjaar van de woning een indicatie krijgen van het benodigde vermogen per vierkante meter vloeroppervlak, bij een plafondhoogte van ongeveer 2,65 m:
| Bouwjaar | Verwarmingscapaciteit per m2 |
|---|---|
| 1946-1964 | 140 W/m2 |
| 1965-1974 | 130 W/m2 |
| 1975-1982 | 120 W/m2 |
| 1983-1991 | 115 W/m2 |
| 1992-2004 | 105 W/m2 |
| 2005-2009 | 100 W/m2 |
| 2010-2015 | 85 W/m2 |
Dit is uitdrukkelijk een benadering voor een gemiddelde woning, geen vervanging voor een echte warmteverliesberekening (ISSO 51). Rekenvoorbeeld: een woonkamer van 5 bij 4,5 meter in een woning uit 1978 heeft een benodigd radiatorvermogen van 5 x 4,5 x 120 = 2700 W.
Corrigeren voor een ander temperatuurregime
Uit module 7 (les 7.1) ken je de exponentformule Phi = Km x (ΔT)^n om het vermogen van een radiator om te rekenen naar een ander regime. Danfoss gebruikt in plaats daarvan een vaste correctietabel ten opzichte van het referentieregime 75/65:
| Regime (aanvoer/retour) | Correctiefactor |
|---|---|
| 75/65 (normconditie) | 1,00 |
| 80/60 | 1,01 |
| 75/55 | 1,17 |
| 70/55 | 1,25 |
| 70/50 | 1,37 |
| 55/45 | 1,96 |
| 50/40 | 2,50 |
Het regime 70/40 (factor 1,73) wordt volgens Danfoss uitsluitend bij stadsverwarming toegepast. Deze factoren gelden bij een ruimtetemperatuur van 20 graden en zijn, net als de exponentformule uit module 7, een benadering: voor het regime 70/50 geeft de correctietabel bijvoorbeeld 1,37 en de exponentformule met n = 1,3 ongeveer 1,33, twee onafhankelijke methoden die dicht bij elkaar uitkomen.
Rekenvoorbeeld: bestaand vermogen bij lagere temperatuur
Een bestaande radiator heeft een genormeerd vermogen van 2250 W bij 75/65. De woning is beter geisoleerd en de installatie wordt teruggezet naar 70/55 (correctiefactor 1,25).
Werkelijk afgegeven vermogen bij 70/55 = 2250 / 1,25 = 1800 W.
Rekenvoorbeeld: nieuw radiatorvermogen kiezen bij een lage stooktemperatuur
Een ruimte heeft 1658 W nodig bij een regime van 55/45 (correctiefactor 1,96). Welk genormeerd vermogen (bij 75/65) moet de nieuwe radiator dan hebben?
Benodigd genormeerd vermogen = 1658 x 1,96 = 3250 W (afgerond op een leverbare maat).
Van vermogen naar afsluiterstand
Is het vermogen bij het gekozen regime bekend, dan volgt het debiet uit de formule aan het begin van deze les, en de benodigde kv-waarde uit de formule in les 14.2. Fabrikanten van radiatorafsluiters (zoals Danfoss met zijn gratis Installer App) bieden hiervoor een rekentool aan die deze stappen voor je doet en meteen een inregelrapport genereert.
Video's bij deze les
Beeldmateriaal van derden, als aanvulling. Oudere of buitenlandse video's kunnen andere data of regels noemen: de les volgt de actuele Nederlandse bronnen.
Test jezelf
Beantwoord de vragen om te merken of de stof zit. Na elk antwoord zie je de uitleg, ook als je het goed had.
1. Een radiator moet 1600 W leveren bij een temperatuurverschil van 20 K. Wat is het benodigde debiet, met debiet = vermogen / (1,163 x ΔT)?
2. Waarom is de bouwjaartabel (verwarmingscapaciteit per m2) niet geschikt om een officiele warmteverliesberekening te vervangen?
3. Een bestaande radiator heeft een genormeerd vermogen van 2000 W bij 75/65. De installatie wordt teruggezet naar 70/50 (correctiefactor 1,37). Wat geeft deze radiator dan werkelijk af?
4. Voor een ruimte is 1200 W nodig bij een regime van 55/45 (correctiefactor 1,96). Welk genormeerd vermogen (bij 75/65) moet de nieuwe radiator minimaal hebben?
5. Voor het regime 70/50 geeft de correctietabel van Danfoss een factor van 1,37, terwijl de exponentformule uit module 7 (n = 1,3) voor hetzelfde regime ongeveer 1,33 geeft. Wat betekent dit verschil?
Voordat je verdergaat
Flashcards uit deze les
Deze les levert 6 kaarten op. Zodra je de les afrondt, komen ze terug in je herhaalschema: kaarten die je goed weet steeds later, kaarten die je mist al de volgende dag.