Schema lezen en tekenen
Leerdoel van deze les
Je kunt een installatieschema lezen en zelf schetsen wat er elektrisch moet gebeuren voordat je gereedschap pakt.
Twee soorten schema's
Een installatieschema (ook wel eendraadschema) toont wat er functioneel gebeurt: welke schakelaar bedient welk lichtpunt, hoeveel aders er tussen twee punten lopen. Compact, en bedoeld om de opzet te begrijpen.
Een bedradingsschema toont elke ader afzonderlijk: welke draad op welke klem. Dat is wat je nodig hebt tijdens het monteren.
Een goede elektricien kan het eerste lezen en het tweede zelf afleiden.
Waarom je eerst tekent
De verleiding is groot om direct te monteren en op je geheugen te vertrouwen: "volgens mij zat die zwarte draad daar". Dat werkt tot het misgaat, en dan kost het uren.
Tekenen dwingt je om drie vragen te beantwoorden vóórdat er iets vastzit:
- Waar komt de permanente fase vandaan?
- Waar loopt de nul heen, en langs welke weg terug?
- Waar hoort de beschermingsleiding, en wat is er metaal dat geaard moet worden?
Een schets van dertig seconden op de achterkant van een doos verdient zichzelf vrijwel altijd terug.
De volgorde van vakwerk
Schema → montage → controle van de bedrading tegen het schema → continuïteitscontrole → visuele inspectie → pas dan spanning erop. Elke stap die je overslaat, moet je later alsnog doen, maar dan onder tijdsdruk en met spanning erop.
De symbolen die je dagelijks tegenkomt
| Symbool | Betekenis |
|---|---|
| Cirkel met kruis | Lichtpunt |
| Schuine streep met bolletje | Enkelpolige schakelaar |
| Twee schuine strepen | Wisselschakelaar |
| Kruis met vier aansluitingen | Kruisschakelaar |
| Halve cirkel met twee streepjes | Wandcontactdoos |
| Idem met streep erdoor | Wandcontactdoos met randaarde |
| Cirkel met punt | Centraaldoos of aftakdoos |
| Getal bij een lijn | Aantal aders in die leiding |
Dat laatste is het meest gebruikte hulpmiddel bij het lezen van een woningschema: een "3" bij een leiding tussen schakelaar en centraaldoos vertelt je meteen dat het geen enkelvoudige schakeling is.
Een schema maken van een bestaande installatie
Bij storingzoeken en verbouwingen kom je vaak een installatie tegen zonder enige documentatie. Dan teken je zelf, gaandeweg:
- Begin bij de groepenkast en noteer welke groep welke ruimte voedt.
- Teken per ruimte de aansluitpunten en de zichtbare centraaldozen.
- Meet met een doorbelfunctie welke ader waar uitkomt - spanningsloos.
- Noteer wat je aantreft, ook als het onlogisch is. Vooral dan.
Dat schema laat je achter bij de klant of in de meterkast. Het is vaak het meest gewaardeerde onderdeel van je werk, en het kost je een half uur.