Vochtige ruimtes: zones en IP-codering
Leerdoel van deze les
Je kunt de badkamerzones benoemen en bepalen welke apparatuur waar is toegestaan.
Waarom vocht alles verandert
Water verlaagt zowel de weerstand van je lichaam als de isolatieweerstand van de installatie. In een badkamer sta je bovendien vaak met blote, natte voeten op een tegelvloer - een uitstekende verbinding met aarde. De marges die elders acceptabel zijn, zijn dat hier niet.
Daarom kent NEN 1010 voor ruimtes met bad of douche een indeling in zones, waarbij per zone is bepaald welke apparatuur is toegestaan en welke beschermingsgraad die moet hebben.
De zones in hoofdlijnen
| Zone | Waar | Wat is toegestaan |
|---|---|---|
| 0 | In het bad of de douchebak zelf | Uitsluitend apparatuur die daar expliciet voor is bedoeld, op zeer lage veiligheidsspanning |
| 1 | Direct boven bad of douche, tot 2,25 m hoogte | Beperkt: bijvoorbeeld daarvoor bestemde armaturen, geen contactdozen |
| 2 | 60 cm rondom zone 1 | Armaturen en apparatuur met voldoende IP-waarde; contactdozen alleen in specifieke gevallen |
| 3 | Daarbuiten | Reguliere apparatuur, met inachtneming van de aardlekbeveiliging |
De exacte maten en toegestane toepassingen staan in de norm en zijn in de loop der jaren gewijzigd. Wat je hier moet meenemen is het principe: hoe dichter bij het water, hoe strenger, en de beoordeling gaat per zone en niet per ruimte.
Renovaties zijn het risicomoment
Een badkamer die vroeger klopte, klopt na een verbouwing misschien niet meer: de douche verschuift, het bad wordt een inloopdouche, en een contactdoos die in zone 3 zat staat opeens in zone 2. Bij elke badkamerverbouwing hoort daarom een herbeoordeling van de zones, niet alleen van wat er nieuw bij komt.
IP-codering lezen
De IP-code bestaat uit twee cijfers: IP + bescherming tegen vaste voorwerpen + bescherming tegen water.
| Eerste cijfer | Betekent | Tweede cijfer | Betekent |
|---|---|---|---|
| 2 | Vingerveilig | 1 | Druppelwater |
| 4 | Draadjes van 1 mm | 3 | Sproeiwater tot 60° |
| 5 | Stofdicht in beperkte mate | 4 | Spatwater uit elke richting |
| 6 | Volledig stofdicht | 5 | Waterstralen |
| 7 | Tijdelijke onderdompeling |
IP44 is dus: beschermd tegen voorwerpen vanaf 1 mm en tegen spatwater. Dat is de gangbare minimumeis voor buiten en voor vochtige ruimtes.
Let op dat de IP-waarde geldt voor het gemonteerde geheel. Een IP65-armatuur met een verkeerd gemonteerde of ontbrekende wartel is geen IP65 meer.
Ventilatie en verwarming in de badkamer
Twee praktische punten die je vaak tegenkomt:
- Ventilator met nalooptijd heeft een permanente fase én een geschakelde fase
nodig, plus een nul. Vaak drie aders naar de schakelaar. Controleer dit vóórdat de wanden dicht gaan.
- Elektrische vloerverwarming vraagt een eigen groep met een eigen aardlek, en de
weerstand van het element wordt vóór en ná het leggen gemeten en genoteerd. Dat meetprotocol is het enige bewijs dat het element bij het tegelen niet is beschadigd.