Een compleet ontwerp uitwerken
Leerdoel van deze les
Je kunt voor een woning een volledig ontwerp uitwerken en elke keuze onderbouwen.
Eén woning, alle keuzes achter elkaar
De vijf vorige lessen behandelden elk onderdeel apart. Bij een echt ontwerp doorloop je ze in dezelfde volgorde en op elkaar aansluitend: het ene onderdeel is de invoer van het volgende. Deze les doet dat voor één voorbeeldwoning, met de methoden uit les 11.1 tot 11.5.
Een ontwerp is pas compleet als de onderdelen op elkaar aansluiten
Verander je later één keuze (een andere ketel, een groter vat, een extra bocht in de afvoer), dan controleer je of de rest van het ontwerp nog klopt. De onderdelen bouwen op elkaar voort: het warmteverlies bepaalt het ketelvermogen, het ketelvermogen (met het ΔT) bepaalt het debiet, het debiet bepaalt de leidingdiameters en de pompkeuze, en de installatie-inhoud bepaalt het expansievat.
Stap 1: warmteverlies (les 11.1)
Voor de voorbeeldwoning is met de ISSO 51-methode (transmissie + ventilatie, per vertrek opgeteld) een warmteverlies berekend van 6,2 kW bij de ontwerpdag (buiten -10 °C, binnen 22 °C, ΔT 32 K).
Stap 2: ketelvermogen (les 11.2)
Bij dit warmteverlies past een Remeha Calenta 25s (modulatiebereik 5,2 tot 25,0 kW, zie module 3) qua maximum ruim. De controle op mild weer:
| Situatie | ΔT | Vermogen |
|---|---|---|
| Ontwerpdag (-10 °C) | 32 K | 6,2 kW |
| Milde dag (5 °C) | 17 K | 6,2 x 17/32 = 3,3 kW |
3,3 kW ligt onder het minimum van 5,2 kW: deze ketel gaat in het voor- en najaar pendelen. Dat is met dit modulatiebereik niet te voorkomen zonder een ander toestel of een aanvullende maatregel (bijvoorbeeld modulerende zoneregeling); het ontwerp benoemt dit bewust als bekend gedrag, niet als fout.
Stap 3: leidingen (les 11.3)
De hoofdleiding vervoert het volledige vermogen (6,2 kW) bij een ontwerp-ΔT van 20 K:
Debiet = 6200 / (1,163 x 20) = 267 l/h
Bij 15 mm koperbuis (binnendiameter 13 mm, doorsnede 1,327 x 10^-4 m2): snelheid = (267 / 3600 / 1000) / 1,327 x 10^-4 = ongeveer 0,56 m/s. Dat past ruim binnen de richtsnelheid voor een leiding in een verblijfsruimte (0,4 tot 0,8 m/s): 15 mm is hier voldoende.
Stap 4: pomp en expansievat (les 11.4)
De pomp wordt gekozen op het ontwerp-debiet (267 l/h) en de berekende drukval van dit leidingnet bij dat debiet (kwadratenregel vanaf een bekend punt, zoals in les 11.4).
Voor het expansievat: installatie-inhoud 120 liter, hoogste punt 5 m boven het vat.
| Stap | Berekening | Resultaat |
|---|---|---|
| Statische druk | 5 x 0,1 | 0,5 bar |
| Voordruk (+ 0,2 bar, afgerond op 0,5) | 0,5 + 0,2 = 0,7, afgerond | 1,0 bar |
| Vuldruk | 1,0 + 0,3 | 1,3 bar |
| Uitzetting | 120 x 0,03 | 3,6 liter |
| Nuttig effect (P0 2,0 bar, Pe 3,7 bar abs.) | (3,7 - 2,0) / 3,7 | 0,46 |
| Brutoinhoud | (3,6 + 6) / 0,46 | 20,9 liter |
20,9 liter rond je naar boven af naar het eerstvolgende Flamco-vat: 25 liter.
Stap 5: afvoer en luchttoevoer (les 11.5)
De route naar de gevel is 4 m recht plus twee bochten van 90 graden (voorbeeldwaarde 3,1 m vervangende lengte per bocht bij deze diameter):
Totale vervangende lengte = 4 + (2 x 3,1) = 10,2 m
Vergeleken met de maximale lengte van het gekozen toestel (bijvoorbeeld 100 m voor een Intergas HRE 24/18 A bij dit systeem, zie les 11.5) zit dit ruim binnen de norm.
Stap 6: controleren of het geheel klopt
| Onderdeel | Gekozen waarde | Gebaseerd op |
|---|---|---|
| Warmteverlies | 6,2 kW | les 11.1, ISSO 51 |
| Ketel | Calenta 25s, 5,2 tot 25,0 kW | les 11.2, met kennis van het pendelgedrag bij mild weer |
| Hoofdleiding | 15 mm (267 l/h, 0,56 m/s) | les 11.3 |
| Pomp | gekozen op werkpunt bij 267 l/h | les 11.4 |
| Expansievat | 25 liter (berekend 20,9 liter) | les 11.4 |
| Afvoer | 10,2 m vervangende lengte, binnen het maximum | les 11.5 |
Dit overzicht is wat je in een echt project vastlegt: niet alleen de eindkeuzes, maar ook de tussenstappen en de aannames waarop ze steunen. Zo kan een collega, een keurmerkinstantie of je toekomstige zelf de keuzes navolgen en, als iets in de woning verandert (een uitbouw, een andere ketel, vloerverwarming erbij), precies zien welke stap opnieuw moet worden doorgerekend.
Verdieping: wat deze cursus niet vervangt
Deze module leert je de rekenmethode en de samenhang tussen de onderdelen. Een officiële ISSO 51-berekening met alle details (koudebruggen, opwarmtoeslag, exacte correcties) en een berekening die voor een keurmerk of vergunning moet worden ingediend, vraagt de volledige publicatie of erkende software. De cursus geeft geen diploma en geen Bewijs van Vakmanschap CO: weten waar je eigen bevoegdheid ophoudt en wanneer je een preciezere berekening (of een tweede lezer) nodig hebt, hoort bij vakbekwaamheid.
Wat je vastlegt
Voor elk compleet ontwerp: de zes stappen uit deze les, met per stap het gebruikte getal, de gebruikte formule en de bron of aanname. Dat maakt het ontwerp controleerbaar en herhaalbaar, ook door iemand anders.
Video's bij deze les
Beeldmateriaal van derden, als aanvulling. Oudere of buitenlandse video's kunnen andere data of regels noemen: de les volgt de actuele Nederlandse bronnen.
Test jezelf
Beantwoord de vragen om te merken of de stof zit. Na elk antwoord zie je de uitleg, ook als je het goed had.
1. In welke volgorde bouwen de stappen van een compleet ontwerp op elkaar voort?
2. Een woning heeft 6,2 kW warmteverlies bij ΔT 32 K. Wat is de geschatte warmtevraag bij ΔT 17 K (vereenvoudigde lineaire aanname)?
3. In het voorbeeld pendelt de gekozen ketel bij mild weer, omdat de vraag onder het minimumvermogen zakt. Wat is de juiste conclusie voor het ontwerp?
4. Een hoofdleiding vervoert 6,2 kW bij ΔT 20 K. Bij 15 mm koperbuis (binnendiameter 13 mm) is de snelheid ongeveer 0,56 m/s. Wat betekent dat voor de keuze van deze diameter in een verblijfsruimte?
5. Waarom leg je bij een compleet ontwerp ook de gebruikte aannames vast (bijvoorbeeld de vervangende lengte per bocht), niet alleen de eindkeuzes?
Voordat je verdergaat
Flashcards uit deze les
Deze les levert 6 kaarten op. Zodra je de les afrondt, komen ze terug in je herhaalschema: kaarten die je goed weet steeds later, kaarten die je mist al de volgende dag.