Een rookgasmeting uitvoeren en beoordelen

De procedure, stap voor stap

BRL K25000 bijlage V geeft een vaste volgorde. Eerst controleer je dat er geen CO in de opstelruimte aanwezig is, dan schakel je de meter in en wacht je tot hij gereed is. De meting zelf gebeurt op vollast, en de precieze plek van de sonde hangt af van het toesteltype:

• Open, afvoerloos toestel: in de rookgasstroom, zo kort mogelijk aan de uitstroomzijde, ongeveer 10 cm van de warmtewisselaar.
• Open, afvoergebonden toestel met trekonderbreker: in de trekonderbreker, zo dicht mogelijk bij de warme kant van het toestel, vóór de plek waar lucht wordt bijgemengd.
• Open, afvoergebonden toestel zonder trekonderbreker: op een aanwezig meetpunt in de rookgasafvoer.
• Gesloten toestel: op de aanwezige meetpunten in het toestel, de rookgasadapter of een meetpunt in de afvoer, met een gesloten luchtkast.

Bij elke stap wacht je tot de meting stabiel is, en herhaal je haar op deellast als de fabrikant dat voorschrijft. Bij een gesloten toestel voer je aan het einde nog een extra meting op vollast uit: die controleert of de instelling tijdens de deellastmeting niet is verschoven.

Elke meetwaarde lees je af, noteer je, en bewaar je in het projectdossier. Daarna controleer je of de waarde binnen de grens van de fabrikant blijft; ontbreekt die grens, dan geldt de wettelijke tabel van 50, 200 en 400 ppm naar toesteltype.

Luchtvrij of afgelezen: wat er wel en niet is gevonden

De belangrijkste vraag bij het beoordelen van een CO-meting is of de grenzen van 50, 200 en 400 ppm luchtvrij zijn (gecorrigeerd voor zuurstofovermaat) of zoals afgelezen op het instrument. Voor deze cursus is dat rechtstreeks in de bronnen nagezocht:

• De letterlijke wettekst (Omgevingsregeling art. 3.46 sub c) zegt alleen dat de concentratie CO "in de verbrandingsgassen" is "gemeten" en niet hoger mag zijn dan de genoemde waarde. Er staat geen correctie voor zuurstofovermaat en geen zuurstofreferentie.
• BRL 6000-25 zegt bij dezelfde tabel letterlijk: "De op het meetinstrument aangegeven waarde is leidend."
• Het meetprotocol van BRL K25000 laat je de waarde aflezen, herhalen op vol- en deellast, en vergelijken met de grens, zonder een stap om te corrigeren voor het gemeten zuurstofpercentage.

Dat is het sterkste bewijs dat in dit onderzoek is gevonden voor "zoals afgelezen", maar geen enkele bron zegt dat met zoveel woorden. Behandel het daarom als een goed onderbouwde, voorzichtige conclusie, niet als een harde regel die je aan een cursist of collega als vaststaand feit kunt presenteren.

Het begrip "CO luchtvrij" bestaat wel, als rekenmethode: CO(luchtvrij) = CO(gemeten) × luchtfactor, waarbij de luchtfactor de verhouding is tussen de werkelijk toegevoerde en de theoretisch benodigde lucht. Sommige analysers tonen dit als "CO onverdund" (zie les 10.3). In de Verenigde Staten hanteert de norm ANSI Z21 voor sommige toestelcategorieën expliciet luchtvrije grenzen tussen 200 en 800 ppm: dat is een Amerikaanse regel, geen Nederlandse.

Rekenvoorbeeld: hoeveel verschil maakt de correctie

Bij een grens van 200 ppm (open, afvoergebonden toestel) maakt dit verschil in dit voorbeeld niets uit: zowel 60 als 80 ppm ligt daar ruim onder. Bij een meetwaarde die dichter bij de grens ligt, kan het verschil tussen wel of niet corrigeren wél de doorslag geven: dat is precies waarom deze vraag ertoe doet, en waarom je hem niet als "toch wel ongeveer hetzelfde" mag afdoen.

Wat je meeneemt

Volg de procedure precies, meet op de juiste plek, en beoordeel de uitkomst tegen de aflezing, niet tegen een zelf berekende luchtvrije waarde, tot een bron dat expliciet anders zegt.

Video's bij deze les

Beeldmateriaal van derden, als aanvulling. Oudere of buitenlandse video's kunnen andere data of regels noemen: de les volgt de actuele Nederlandse bronnen.