Waterkwaliteit, lucht en vuil
Leerdoel van deze les
Je weet welke invloed waterkwaliteit, lucht en vuil op een ketel hebben, waarom fabrikanten eigen eisen stellen en in welke volgorde je spoelt, vult en ontlucht.
Het water is onderdeel van de installatie
Het cv-water raakt elke plek van de warmtewisselaar, de pomp en de radiatoren. Kalk, magnetiet (ijzeroxide uit staal) en lucht zorgen voor storingen en slijtage. Fabrikanten stellen daarom eisen aan het vulwater en verbinden er garantie aan: ATAG laat de garantie vervallen als de installatie niet is gespoeld of het vulwater buiten de specificatie valt.
Er is geen algemeen pH-venster
Fabrikanten noemen verschillende grenzen. Dit zijn voorbeelden per model, geen algemene waarden:
| Model | pH | Andere eisen uit de handleiding |
|---|---|---|
| Remeha Calenta | 7 tot 9 onbehandeld, 7 tot 8,5 behandeld | hardheid 0,5 tot 20,0 dH, afhankelijk van het totaal opgestelde vermogen; geen chemische middelen zonder overleg met Remeha |
| ATAG i-Serie | 6,0 tot 8,5 | geleidbaarheid maximaal 2500 µS/cm bij 20 °C, ijzer maximaal 0,2 ppm, hardheid 1 tot 12 dH (onder 20 l/kW) of 1 tot 7 dH (vanaf 20 l/kW), maximaal 5 % bijvullen per jaar, geen grondwater, demi-water of gedestilleerd water |
| Vaillant ecoTEC plus VHR | 8,2 tot 10,0, gemeten in afgetapt water bij 25 °C | daarbuiten reinigen en conditioneren; hardheid van vul- en bijvulwater meten; conditioneren als de totale vul- en bijvulhoeveelheid het drievoudige van het nominale installatievolume overschrijdt |
| Nefit ProLine NxT | 7,0 tot 9,5 | oude uitgave uit 2014 |
Een pH van 7,2 is dus goed voor een Calenta en te laag voor een ecoTEC plus. Waarom de vensters verschillen, staat niet in de bronnen die deze cursus gebruikt.
Het voorschrift van de fabrikant bepaalt, niet een vuistregel
Er is geen algemeen pH-venster voor cv-water. Zoek de eisen op bij het model dat je vult of onderhoudt en voeg geen chemische middelen toe zonder dat het voorschrift dat toestaat. Remeha eist overleg voordat je antivries, inhibitor of pH-middel toevoegt.
Spoelen, vullen, ontluchten: de volgorde
- Spoelen voor het aansluiten. Remeha eist dat een nieuwe ketel pas wordt aangesloten nadat de installatie is gereinigd en doorgespoeld met minimaal 3 keer de systeeminhoud. ATAG laat spoelen om magnetiet, fitproducten en snijolie te verwijderen en adviseert een filter.
- Vullen met geschikt water. Meet de hardheid van vul- en bijvulwater (Vaillant) en houd je aan de eisen uit de tabel. Alle radiatorkranen staan open. Remeha laat de Calenta binnen 30 minuten vullen, omdat het ontluchtingsprogramma anders alsnog start.
- Ontluchten. Ontlucht de hoogste radiator. Vaillant gebruikt daarvoor testprogramma P.000, de Calenta doorloopt een ontluchtingsprogramma van ongeveer 3 minuten.
- Druk opnieuw controleren. Remeha vult de Tzerra Ace bij tot 2 bar en controleert na het ontluchten opnieuw.
- Vastleggen. ATAG adviseert een logboek van watertype en toegevoegde middelen.
Een bewoner mag zelf ontluchten en bijvullen, zie les 1.2.
Lucht en vuil als oorzaak
Lucht in de installatie neem je serieus. Flamco noemt onderdruk, luchtproblemen en een pomp die kan cavitereren bij te weinig water, en Vaillant noemt lucht in het product bij lage waterdruk (F.022). Vers water brengt bovendien zuurstof en kalk in het systeem, zegt ATAG.
Voor vuil geldt: controleer op magnetiet. Vaillant gebruikt daarvoor een magneetstaaf, laat reinigen en een magnetietafscheider inbouwen als er magnetiet wordt gevonden. Intergas noemt vervuiling van de wisselaar of installatie als een van de oorzaken van "CV komt niet op temperatuur". Op de tapwaterzijde hangt kalkafzetting af van de waterhardheid, het tapgedrag en de ingestelde temperatuur: Vaillant zegt dat een hogere temperatuur de kans op kalkuitval vergroot.
Rekenvoorbeeld: hoeveel bijvullen is te veel?
ATAG noemt meer dan 5 % bijvullen per jaar een structureel probleem. Een installatie van 120 liter mag dus ongeveer 120 x 0,05 = 6 liter per jaar bijvullen. Vult een klant elke maand 2 liter bij, dan is dat 24 liter per jaar: 24 / 120 = 20 %, viermaal de grens. Rekent Vaillant de eerste vulling mee (de handleiding noemt de totale vul- en bijvulhoeveelheid), dan is het drievoudige van het installatievolume, 360 liter, na ongeveer 10 jaar bereikt: 120 + 10 x 24 = 360 liter. Structureel bijvullen is dus geen onderhoud maar een symptoom: zoek het lek of de drukoorzaak (les 3.3).
Video's bij deze les
Beeldmateriaal van derden, als aanvulling. Oudere of buitenlandse video's kunnen andere data of regels noemen: de les volgt de actuele Nederlandse bronnen.
Test jezelf
Beantwoord de vragen om te merken of de stof zit. Na elk antwoord zie je de uitleg, ook als je het goed had.
1. Je meet in het afgetapte cv-water een pH van 7,2. Wat is de juiste conclusie?
2. Bij een ATAG i-Serie met 150 liter installatie vult de klant 12 liter per jaar bij. Wat betekent dat?
3. Welke volgorde klopt bij het in gebruik nemen van een nieuwe ketel op een bestaande installatie?
4. Een klant wil een inhibitor toevoegen aan het water van zijn Remeha Calenta. Wat is de regel?
5. Een installatie van 120 liter wordt elke maand 2 liter bijgevuld. Welke uitspraak klopt?
Voordat je verdergaat
Flashcards uit deze les
Deze les levert 8 kaarten op. Zodra je de les afrondt, komen ze terug in je herhaalschema: kaarten die je goed weet steeds later, kaarten die je mist al de volgende dag.