Gasblok en gasafsluiting
Leerdoel van deze les
Je kunt uitleggen wat een gasblok in de keten doet, hoe je de gasvoordruk controleert en waarom de gasafsluiting bij storing zo belangrijk is.
Wat het gasblok in de keten doet
Het gasblok hoort bij de stroom gas in de ketel: het gas gaat er doorheen op weg naar het punt waar het bij de lucht komt (bij de Remeha Calenta de venturi). In de fabrikantdocumenten zie je wat je er als monteur mee doet: op het gasblok zit het meetpunt voor de voordruk (Intergas Kombi Kompakt HRE: meetnippel D, Remeha Calenta Ace: meetpunt C), bij een ander gas dan aardgas moet het gasblok worden aangepast voordat de ketel wordt aangezet (Remeha Calenta Ace) en hoe de gas-luchtverhouding wordt bijgesteld, verschilt per toestel (zie les 5.2). Bij de eerste inbedrijfstelling ontluchten Intergas en Remeha de gasleiding via het voordrukmeetpunt, waarna alle koppelingen op lekkage worden gecontroleerd en de voordruk wordt gemeten. Hoe je dat bij jouw toestel doet, staat in de handleiding: volg die procedure.
Gasafsluiting: wat vaststaat
Dat de ketel het gas moet kunnen afsluiten, staat vast. Kiwa laat in zijn blokkeringstests de toevoer of afvoer van een toestel tot 144 kW geleidelijk sluiten en eist dat de beveiliging de gastoevoer afsluit voordat het rookgas 0,1% CO (1000 ppm) bereikt. De Intergas Kombi Kompakt HRE kent een aparte foutcode voor een defect gasklep-relais (codes 29 en 30).
Wat je hier niet als algemene regel leert, is de opbouw van het gasblok. Je leest vaak dat er 'twee veiligheidsafsluiters in serie' in zitten en dat sommige gasblokken 'pneumatisch' werken en andere elektronisch. Dat is in de documenten waarop deze cursus steunt niet met een fabrikant- of normbron bevestigd: de norm voor gasblokken (EN 13611) is niet gelezen. Ook getallen als 'het gasblok sluit binnen 1 seconde' zijn in de nagelopen handleidingen niet gevonden. Hoe het gasblok van een toestel is opgebouwd en hoe snel het sluit, lees je in de technische documentatie van dat toestel. Neem het niet aan.
Gasvoordruk: het getal dat het toestel nodig heeft
De voordruk is de druk van het gas vlak voor het toestel. Fabrikanten noemen een nominale aansluitdruk en een toegestaan bereik. Voor gewone Nederlandse woningen (G-gas uit de K-groep, met referentiegas G25.3) noemen Remeha (Calenta Ace) en Intergas (Kombi Kompakt HRE) een nominale aansluitdruk van 25 mbar; in de praktijk ligt de druk bij het toestel rond 25 tot 30 mbar. De 20 mbar die je ook ziet, is de nominale druk voor G20 (H-gas) en dus niet de gangbare huisdruk. G-gas en K-gas zijn hier dus hetzelfde gas.
| Toestel en uitgave (voorbeeld) | Wat de handleiding zegt voor G25.3 |
|---|---|
| Remeha Avanta (versie 13, 2020), Remeha Calenta Ace, Nefit ProLine NxT (uitgave 2014), Vaillant ecoTEC plus VHR | Toegestaan 20 tot 30 mbar |
| Intergas Kombi Kompakt HRE (2018) | Nominaal 25 mbar, meldt 'voordruk te laag' onder 20 mbar |
| ATAG i-Serie (uitgave 2018) | Dynamische gasvoordruk hoger dan 20 mbar |
Je meet de voordruk dynamisch, dus met het toestel in bedrijf. Nefit meet op vollast met een digitale manometer op de voordrukmeetnippel (manometer op nul, tijdens de meting in dezelfde positie) en Vaillant meet de gasstroomdruk met testprogramma P.001 op vollast. ATAG en de BRL 6000-25 noemen alleen 'dynamisch': de BRL zet 'gasvoordruk (dynamisch)' in de onderhoudslijst. De logica: op vollast stroomt er het meeste gas en zakt de druk het diepst, dus een goede statische druk zegt niet dat het toestel op vollast genoeg krijgt. Na de meting controleer je de nippel op gasdichtheid.
De voordruk meet je met het toestel in bedrijf
Statisch goed betekent niet dynamisch goed. Lees de voordruk af met het toestel in bedrijf (Nefit en Vaillant: op vollast) en vergelijk hem met het bereik van dat model. Buiten het bereik stel je het toestel niet in bedrijf, stel je de oorzaak vast en informeer je het gasbedrijf (Nefit ProLine NxT en Vaillant ecoTEC plus VHR).
Testdruk: het toestel is geen leidingwerk
Fabrikanten beperken de testdruk als het toestel aangesloten is: Remeha Calenta Ace maximaal 60 mbar, Vaillant ecoTEC plus VHR maximaal 110 mbar. Daarboven kan het gasblok beschadigen. Daaruit volgt (afleiding, per model verifiëren) dat de sterkteproef van 5 bar uit de BRL 6000-25 en een dichtheidsproef op werkdruk plus 100 mbar niet met het toestel aangesloten horen: sluit de toestelkraan of koppel het toestel los. Sluit de gaskraan voordat je aan gasvoerende delen werkt (Nefit ProLine NxT) en controleer daarna alle gasvoerende delen op dichtheid.
Lekzoeken nooit met een vlam
De BRL 6000-25 noemt lekzoekspray of een gaslekzoeker met display en akoestisch signaal. Lekzoeken met een vlam is uitgesloten.
Praktijkgeval: geen vlamsignaal (fictief)
Een Intergas Kombi Kompakt HRE toont code 4, geen vlamsignaal. Onder de oorzaken staat onder meer een gasvoordruk lager dan 20 mbar. Stel dat je statisch 26 mbar meet en dynamisch op vollast 17 mbar. Dan zit de oorzaak in de toevoer en niet in het toestel: vervang je nu de elektrode of het gasblok, dan vervang je onderdelen die niet stuk zijn. Stel de oorzaak vast en informeer het gasbedrijf. Bij een te hoge voordruk en luidruchtig ontsteken noemt Intergas een mogelijk defecte huisdrukregelaar (gasbedrijf).
Video's bij deze les
Beeldmateriaal van derden, als aanvulling. Oudere of buitenlandse video's kunnen andere data of regels noemen: de les volgt de actuele Nederlandse bronnen.
Test jezelf
Beantwoord de vragen om te merken of de stof zit. Na elk antwoord zie je de uitleg, ook als je het goed had.
1. Een Intergas Kombi Kompakt HRE meldt geen vlamsignaal. Je meet statisch 26 mbar en dynamisch op vollast 17 mbar. Wat is de beste conclusie?
2. Bij welke nominale aansluitdruk werkt een cv-ketel in een gewone Nederlandse woning (G-gas, G25.3) volgens fabrikanten als Remeha en Intergas?
3. Je wilt een dichtheidsproef op een gasleiding doen met een druk boven 60 mbar. Er is een Remeha Calenta Ace aangesloten en de toestelkraan staat open. Wat doe je?
4. Bij de Kiwa-blokkeringstests wordt de toevoer of afvoer van een toestel tot 144 kW geleidelijk gesloten. Wat moet de beveiliging van het toestel dan doen?
5. Je hebt de voordruk gemeten op de meetnippel van het gasblok. Wat doe je als laatste?
Voordat je verdergaat
Flashcards uit deze les
Deze les levert 9 kaarten op. Zodra je de les afrondt, komen ze terug in je herhaalschema: kaarten die je goed weet steeds later, kaarten die je mist al de volgende dag.