Pomp, 3-wegklep en tapwaterbereiding

Twee routes voor het warme water

De pomp voert het water door de warmtewisselaar. Bij verwarming gaat het verwarmde water naar de radiatoren en komt het als retour terug. Bij een combiketel komt er een tweede route bij: de platenwarmtewisselaar voor tapwater. De driewegklep bepaalt welke route het water neemt. Bij de Remeha Calenta is de klep veerbelast en verbruikt hij alleen stroom wanneer hij naar een andere stand loopt. Hoe de klep is aangedreven, kan per merk verschillen: lees het in de handleiding van dat toestel.

Bij tapwater werkt het zo: een tapsensor signaleert dat een kraan opengaat, de driewegklep schakelt naar de warmwaterstand en de pomp start. De Remeha Calenta 25s en 35s maken alleen verwarming, de 28c en 40c verwarming en tapwater.

De pomp

De Remeha Calenta heeft een modulerende pomp die de besturing regelt op basis van het temperatuurverschil tussen aanvoer en retour. Remeha noemt EEI 0,20 de benchmark. Bij de Intergas Kombi Kompakt HRE stelt de installateur de pompstand in op het gewenste maximale vermogen en de waterzijdige weerstand en moduleert de pompcapaciteit mee met de CV-belasting.

Remeha laat bij de Calenta bij stromingsgeluid de maximale pompsnelheid verlagen (na ontluchten) en bij onvoldoende doorstroming van radiatoren de minimale pompsnelheid verhogen, via installateursparameters. Het werkpunt ligt waar de pompkarakteristiek de installatiekarakteristiek snijdt. De drukval in een gelijkblijvend leidingnet neemt ongeveer met het kwadraat van het debiet toe: verdubbel je het debiet, dan is de drukval ongeveer viermaal zo groot.

Bypass en overstroomklep

Een overstroomklep (bypass) hoort bij sommige ketels: de Vaillant ecoTEC plus VHR heeft er een als component. Werking en instelling staan in de handleiding van dat model. Bij de Remeha Calenta combiketel (handleiding 2017) moet in een installatie waarin de aanvoer geheel van de retour kan worden afgesloten, bijvoorbeeld door thermostaatkranen, een bypassleiding worden gemonteerd of het expansievat in de aanvoerleiding worden geplaatst.

Rekenvoorbeeld: hoeveel water moet er rond?

Het debiet volgt uit vermogen en temperatuurverschil: debiet (l/h) = vermogen (W) / (1,163 x delta T). De 1,163 volgt uit de soortelijke warmte van water (4,19 kJ per kg per K), bij 1 kg per liter.

• 20 kW bij delta T 20 K: 20.000 / (1,163 x 20) = ongeveer 860 l/h.
• 20 kW bij delta T 30 K: 20.000 / (1,163 x 30) = ongeveer 570 l/h.

Let bij fabrikantgetallen op wat ze zijn. De Intergas Kombi Kompakt HRE noemt in zijn installatievoorschrift debieten van 155 tot 1150 l/h bij 5,4 tot 40,9 kW, bijvoorbeeld 510 l/h bij 17,8 kW. Dat zijn minimale doorstroomhoeveelheden, geen ontwerpdebieten. Reken na: 17.800 / (510 x 1,163) = 30 K, dus zo'n debiet hoort bij een temperatuurverschil van ongeveer 30 K. Voor het inregelen vraagt Intergas zelf een temperatuurverschil tussen aanvoer en retour van ongeveer 20 graden: daarvoor stel je het maximale vermogen, de pompstand en zo nodig de radiatorafsluiters in. Remeha gebruikt voor het restopvoerhoogte-diagram van de Calenta (handleiding 2017) delta T 20 K. Een groter delta T betekent minder water, en door het kwadraat een veel lagere drukval.

Tapwater: instelling, kalk en de klasse

De Intergas Kombi Kompakt HRE laat de tapwatertemperatuur instellen tussen 40 en 65 °C (standaard 60 °C) en heeft een tapcomfortfunctie die de warmtewisselaar warm houdt (aan, eco of uit). Kalkafzetting hangt volgens Remeha (Calenta) af van de waterhardheid, de samenstelling van de kalk, het aantal bedrijfsuren, het tapgedrag en de ingestelde tapwatertemperatuur. Het Waterwerkblad adviseert bij 60 °C of hoger thermostatische mengkranen vanwege verbrandingsgevaar voor risicogroepen.

De instelling heeft twee kanten. Te heet geeft verbrandingsgevaar. Te laag geeft legionellarisico: legionella groeit bij watertemperaturen tussen ongeveer 25 en 50 °C, en het Waterwerkblad WB 4.4 A (uitgave september 2025, met verwijzing naar NEN 1006) noemt voor een woninginstallatie zonder circulatie minstens 55 °C aan het mengtoestel of tappunt, bij gebruik volgens de ontwerpcondities. Hoe je dat afweegt, komt aan bod in les 6.5 (Legionella en veilig tapwater).

De tapcapaciteit staat in de CW-klasse: de Remeha Calenta 28c heeft Gaskeur CW4 (8,2 l/min bij 60 °C), de 40c CW5 (11,1 l/min). Zie ook les 6.4 (Tapwater: combi, boiler en CW-klassen).

Praktijkgeval: de radiatoren blijven koud

Klacht: de ketel brandt, maar de radiatoren worden niet warm. De Intergas Kombi Kompakt HRE noemt voor 'CV komt niet op temperatuur' onder meer: installatiedruk te laag, te lage ingestelde temperatuur, pompstand te laag, geen doorstroming (minimaal 2 of 3 radiatoren open), ketelvermogen niet passend en vervuiling. Bij 'geen verwarming' hoort ook: pomp draait niet (display 80 en 1, connector X2) of geen 24 V spanning op de regeling. Bij de ATAG i-Serie is bij code 118 de eerste maatregel het deblokkeren van de ketelpomp. Hoe je een pomp deblokkeert, verschilt per toestel: volg de procedure uit de handleiding van het toestel en maak het toestel eerst spanningsloos en stel het veilig, zoals het blok hieronder beschrijft.

Bij geen warm tapwater noemt de Intergas Kombi Kompakt HRE: tapflow onder 1,5 l/min, geen 5 V op de stromingssensor of een defecte sensor S3. Wordt de cv-installatie tijdens het tappen ook warm, dan is er een thermosifon of tweede pomp: controleer keerklep of tweewegklep. Een vloerverwarmingsverdeler met eigen pomp die niet hydraulisch neutraal is aangesloten, kan ongewenste circulatie over het toestel veroorzaken.

Bij merkbaar minder tapwater reinigt Remeha (Tzerra Ace, minder dan 6,2 l/min bij dat model) de platenwarmtewisselaar met de tapwatercartridge, bijvoorbeeld met citroenzuur van pH ongeveer 3, en spoelt grondig na.

Video's bij deze les

Beeldmateriaal van derden, als aanvulling. Oudere of buitenlandse video's kunnen andere data of regels noemen: de les volgt de actuele Nederlandse bronnen.