Ontsteking en vlambewaking
Leerdoel van deze les
Je kunt uitleggen hoe de ketel de vlam ontsteekt en met ionisatie bewaakt, en wat er bij verlies van de vlam gebeurt.
Van vonk naar vlam
De Remeha Calenta gaat na het voorventileren door naar: brander aan, voorontsteking, hoofdontsteking en vlamdetectie. De Intergas Kombi Kompakt HRE start met de ventilator op starttoerental, ontsteekt met elektrische vonken, doet na ongeveer 15 seconden een nieuwe poging en valt na 4 ontsteekpogingen in storing. De ATAG i-Serie meldt storing 133 na 5 pogingen, en de Remeha Avanta noemt maximaal 5 startpogingen. Het aantal pogingen verschilt dus per merk.
Hoe lang de ketel na het openen van het gas op een vlamsignaal wacht (de veiligheidstijd), staat per toestel in de handleiding. In de handleidingen die we hebben nagelopen is die tijd niet als getal gevonden: gebruik geen getal uit je hoofd.
Hoe ionisatie de vlam ziet
Een gasvlam ioniseert de lucht eromheen. Over de elektroden staat een wisselspanning. Doordat de geladen deeltjes de stroom asymmetrisch geleiden, ontstaat een kleine gelijkstroomcomponent: de vlamgelijkrichting. Die stroom is het vlamsignaal.
De stroom is heel klein, in microampère (µA), en dus gevoelig voor alles wat de stroomkring verstoort. Remeha noemt bij de Calenta bij geen vonk of onvoldoende ionisatie als controle: controleer de aarding. Een stroom heeft een gesloten kring nodig: dat past bij die controle.
Het signaal doet meer dan 'vlam ja of nee': een elektronisch zelfinstellend gasblok gebruikt het ook voor de gas-luchtverhouding (zie les 5.2).
De ionisatiestroom is het bewijs dat er vlam is
Ziet de ketel geen of te weinig stroom, dan beslist hij dat er geen vlam is, ook als er wel een vlam brandt. Lage ionisatie is dus niet altijd een gasprobleem: het kan ook de pen, de afstand, de aarding of de verbranding zijn.
Wat is een goede ionisatiestroom?
Er bestaat geen algemene waarde. Een 'venster van 5 tot 15 µA' klopt niet: de Remeha Calenta toont in de handleiding zelfs 70 µA als voorbeeld. Wat de handleidingen zeggen, is per model verschillend:
| Model en uitgave (voorbeeld) | Wat de handleiding zegt |
|---|---|
| Remeha Calenta (2017), Tzerra Ace, Avanta (uitgave 2020) | Controleer in vollast en laaglast (na 1 minuut stabiel). Reinigen of vervangen bij minder dan 3 µA |
| Remeha Avanta (uitgave 2014) | Vervangen bij minder dan 3 of meer dan 9 µA. De uitgave van 2020 noemt alleen de 3 µA |
| ATAG XL (uitgave 2016) | Meer dan 2,0 µA op vollast. Ontstekingselektrode minimaal elke 4 jaar vervangen |
| Intergas Kombi Kompakt HRE (2021), Prestige (2020) | Toont de stroom op het display in testbedrijf. Noemt geen drempel en geen maat |
Waarden veranderen zelfs tussen uitgaven van hetzelfde model. Lees de ionisatie uit op het display of via de servicefunctie en vergelijk met de handleiding. Bij de Vaillant ecoTEC plus VHR mag de regelelektrode alleen aan het keramische deel worden aangeraakt en reinigen is verboden; hij wordt na 5 jaar of 20.000 bedrijfsuren vervangen.
Praktijkgeval: wat zegt de ketel je?
Bij de Remeha Avanta onderscheidt de handleiding (uitgave 2019) na de startpogingen drie situaties:
| Wat je waarneemt | Wat je controleert |
|---|---|
| Geen ontstekingsvonk | Ontstekingstransformator, kabel, elektrodeafstand 3 tot 4 mm, aarding |
| Wel vonk, geen vlam | Gaskraan, gasvoedingsdruk, ontluchte gasleiding, lucht-/rookgasleiding, sifon, netvoeding, elektrode reinigen of vervangen, O2 bij vol- en laaglast |
| Wel vlam, te weinig ionisatie | Verbrandingsstabiliteit, aarding, elektrode, elektrodeafstand |
Stel: je leest bij een Remeha Calenta in vollast na 1 minuut 2,6 µA af (fictieve meting). Dat is onder de drempel van 3 µA: reinigen of vervangen. Zoek ook de oorzaak. Nefit noemt bij de ProLine NxT bij onvoldoende ionisatie vervuiling, de dynamische gasvoordruk, de gas-luchtverhouding, de connectoren en de bekabeling van de pen.
Meldingen als voorbeeld
Codes zijn per merk en model. Leer het patroon, niet de nummers:
| Merk, model en uitgave | Code | Betekenis volgens de handleiding |
|---|---|---|
| Vaillant ecoTEC plus VHR | F.028 en F.029 | Vlamsignaal in de ontstekingsfase niet herkend, en ontsteking na een vlamuitval tijdens het bedrijf mislukt |
| Nefit ProLine NxT HRC 24/CW3 en CW4 (uitgave 2014) | 6A 227 | Onvoldoende ionisatiestroom na het ontsteken |
| ATAG i-Serie (uitgave 2018) | 133 | Geen vlam na 5 ontsteekpogingen |
| Intergas Kombi Kompakt HRE (2018) | 4 en 5 | Geen vlamsignaal en slecht vlamsignaal |
Onder spanning
Op de klemmen L en N van een Vaillant ecoTEC plus VHR staat continu spanning en bij de Nefit ProLine NxT voeren branderautomaat, ventilator, pomp en driewegklep 230 V. Fabrikanten beperken elektrische aansluitingen tot erkende installateurs of elektromonteurs. Volg de handleiding voor spanningsloos maken en zie de Cursus Elektrotechniek.
Video's bij deze les
Beeldmateriaal van derden, als aanvulling. Oudere of buitenlandse video's kunnen andere data of regels noemen: de les volgt de actuele Nederlandse bronnen.
Test jezelf
Beantwoord de vragen om te merken of de stof zit. Na elk antwoord zie je de uitleg, ook als je het goed had.
1. Hoe krijgt een ketel met ionisatiebewaking het signaal dat er vlam is?
2. Bij een Remeha Calenta lees je in vollast na 1 minuut 2,6 µA af. Wat zegt de handleiding?
3. Een collega zegt: "De ionisatiestroom moet altijd tussen 5 en 15 µA liggen." Wat klopt?
4. Een Remeha Avanta geeft een vonk, maar er ontstaat geen vlam. Welke groep controles hoort daarbij?
5. Welke tweede functie heeft de ionisatiestroom bij een elektronisch zelfinstellend gasblok?
Voordat je verdergaat
Flashcards uit deze les
Deze les levert 7 kaarten op. Zodra je de les afrondt, komen ze terug in je herhaalschema: kaarten die je goed weet steeds later, kaarten die je mist al de volgende dag.