Sensoren en beveiligingen
Leerdoel van deze les
Je kunt de sensoren en beveiligingen van een ketel benoemen en uitleggen wat er gebeurt als een meetwaarde niet klopt.
Wat de ketel meet
De ketel regelt en beveiligt op wat hij meet. Een meetwaarde die niet klopt, geeft een melding of een blokkering, ook als het onderdeel in orde is. De volgende tabel toont voorbeelden uit handleidingen. Elke waarde is van dat model en verschilt per toestel.
| Meting | Voorbeeld (merk, model en uitgave) | Wat de handleiding zegt |
|---|---|---|
| Aanvoer- en retourtemperatuur (NTC) | Remeha Calenta (2017) | Aanvoer instelbaar van 20 tot 90 °C, modulerend terug bij het setpunt en uit bij het setpunt plus 5 °C. Maximaalbeveiliging vergrendelt bij 110 °C (code e12) |
| Waterdruk | Remeha Calenta (2017), ATAG i-Serie (2018) | Calenta: minimaal 0,8 bar, maximaal 3,0 bar. ATAG: code 118 onder 0,7 bar, code 117 boven 3 bar |
| Doorstroming | Intergas Kombi Kompakt HRE, Remeha Calenta (2017) | Intergas heeft een stromingssensor en een druksensor CV. Remeha bewaakt doorstroming op basis van temperatuurmetingen |
| Ventilatortoerental | Remeha Calenta (2017), Intergas Kombi Kompakt HRE (2018) | Calenta toont het toerental in omw/min (code Mf). Intergas meldt code 8: ventilatortoerental niet juist |
| Vlam | Alle ketels met ionisatie | Zie les 5.4 |
De NTC: weerstand in plaats van temperatuur
De aanvoer- en retoursensor is een NTC: de weerstand daalt als de temperatuur stijgt. Bosch geeft in de serviceanleiding van de Condens 7800i W de weerstanden:
| Temperatuur | Weerstand |
|---|---|
| 0 °C | 33.404 ohm |
| 25 °C | 10.115 ohm |
| 50 °C | 3.624 ohm |
| 80 °C | 1.260 ohm |
| 90 °C | 918,3 ohm |
Remeha noemt voor de aanvoer- en retoursensor van de Avanta (handleiding 2019) een controlewaarde van 12 tot 15 kiloohm bij 20 tot 25 °C. Elke fabrikant geeft de waarden van zijn eigen toestel: andere sensoren (buiten, boiler) en andere merken hebben andere tabellen. Je kunt meten met een multimeter op het juiste weerstandsbereik, maar de waarde zegt alleen iets naast de tabel van dat toestel en bij een bekende temperatuur. Maak het toestel eerst spanningsloos en volg voor hoe en waar je meet de handleiding.
Praktijkvoorbeeld: het display van een Bosch Condens 7800i W laat een aanvoer van ongeveer 80 °C zien, terwijl je volgens de handleiding aan de sensor 33.400 ohm meet. Dat past bij 0 °C, niet bij 80 °C (1.260 ohm). De sensor, de connector of de bedrading is verdacht. Welke van de drie het is, weet je nog niet: meet en vergelijk verder voordat je iets vervangt.
Beveiligingen: van waarschuwing tot vergrendeling
Fabrikanten onderscheiden niveaus. Remeha (Calenta Ace en Tzerra Ace): A is een waarschuwing (de ketel blijft in bedrijf), H een blokkering met automatisch herstel en E een vergrendeling met handmatige reset na opheffen van de oorzaak. Nefit (ProLine NxT) heeft soort 2 (blokkerend) en soort 3 (vergrendelend). Vaillant (ecoTEC plus VHR) staat maximaal 3 herhaalde resetpogingen toe en verwijst bij aanhoudende storing naar het serviceteam.
Sommige vergrendelingen zijn niet door de installateur te resetten. Bij de Nefit ProLine NxT is 8C 373 (branderthermostaat vaker dan toegestaan te hoge temperatuur) zo'n vergrendeling: het toestel kan niet worden herstart en moet door de fabrikant worden ontgrendeld.
De BRL 6000-25 noemt in de controlelijst voor onderhoud onder regeling en beveiliging onder meer: ionisatie-elektrode, ontstekingselektrode, droogkookbeveiliging, thermostaten, afvaltijd vlambeveiliging en rookgas-/luchttransportbeveiliging. Onder de metingen noemt dezelfde lijst het functioneren van de luchtdrukverschilschakelaar. Beveiligingen worden dus niet alleen uitgelezen: je controleert ze ook.
Druk als beveiliging
Het veiligheidsventiel van een woninginstallatie opent meestal bij 3 bar (Remeha Calenta: maximale waterbedrijfsdruk 3,0 bar, Intergas Kombi Kompakt HRE: overstortventiel 3 bar). De Calenta heeft een minimale waterbedrijfsdruk van 0,8 bar en een geadviseerde vuldruk van 1,5 tot 2 bar. De Vaillant ecoTEC plus VHR zet het product buiten bedrijf onder 0,5 tot 0,8 bar. Ook hier verschilt het per model.
Het overstortventiel moet zijn werk kunnen doen. Bij de Intergas Kombi Kompakt HRE (installatievoorschrift 2021) zit het overstortventiel van 3 bar in de aanvoerleiding op maximaal 500 mm van het toestel, en mag er tussen het toestel en het overstortventiel geen afsluiter of vernauwing zitten. Ook bij een elektrische afsluiter (tweewegklepset) voor een vloerverwarmingsverdeler met eigen pomp vraagt Intergas de positie zo te kiezen, dat het veiligheidsventiel en het expansievat niet van het toestel geïsoleerd kunnen raken.
Een afwijkende meetwaarde is niet hetzelfde als een defecte sensor
Vaillant F.083 (ecoTEC plus VHR) betekent dat bij branderstart geen of een te langzame temperatuurtoename aan de aanvoer- of retoursensor is geregistreerd. Dat kan de sensor zijn, maar ook water dat niet stroomt of een brander die niet brandt. Meet en vergelijk eerst, vervang daarna.
De Intergas Kombi Kompakt HRE controleert zelfs of de sensoren goed zijn aangesloten: code 2 is verwisseling van sensor S1 en S2.
Spanning op de ketel
Branderautomaat, ventilator, pomp en driewegklep voeren 230 V (Nefit ProLine NxT). Op de netaansluitklemmen L en N van een Vaillant ecoTEC plus VHR staat continu spanning: maak het product spanningsloos door alle stroomvoorzieningen alpolig uit te schakelen en te beveiligen tegen herinschakelen. Fabrikanten beperken elektrische aansluitingen tot erkende installateurs of elektromonteurs. Wat jij als cv-monteur precies zelf aan de elektra mag doen, is in deze cursus niet als wettelijke regel vastgesteld: volg de handleiding en de Cursus Elektrotechniek.
Video's bij deze les
Beeldmateriaal van derden, als aanvulling. Oudere of buitenlandse video's kunnen andere data of regels noemen: de les volgt de actuele Nederlandse bronnen.
Test jezelf
Beantwoord de vragen om te merken of de stof zit. Na elk antwoord zie je de uitleg, ook als je het goed had.
1. Een aanvoersensor (NTC) van een Bosch Condens 7800i W meet 3.624 ohm. Welke temperatuur hoort daarbij volgens de tabel van dat model?
2. Je meet aan een NTC-sensor van een ketel een weerstand. Wat heb je nodig om te beoordelen of die waarde klopt?
3. Een Remeha Calenta Ace toont een code die met H begint. Wat betekent dat?
4. Een ATAG i-Serie toont code 117. Waarop wijst dat?
5. Een Nefit ProLine NxT toont 8C 373. Wat klopt volgens de instructie?
Voordat je verdergaat
Flashcards uit deze les
Deze les levert 9 kaarten op. Zodra je de les afrondt, komen ze terug in je herhaalschema: kaarten die je goed weet steeds later, kaarten die je mist al de volgende dag.