Installatietekeningen en symbolen lezen
Leerdoel van deze les
Je kunt een installatietekening en de symbolen daarop lezen en er een werkplan uit afleiden.
Waarom je een tekening moet kunnen lezen voor je een leiding legt
Voordat je een leiding legt, staat de route vaak al vastgelegd op een tekening: waar de leiding loopt, welke diameter hij heeft en welke onderdelen erop aangesloten worden. Zonder die tekening te kunnen lezen, werk je op aannames, en een verkeerd aangenomen route kost tijd en materiaal.
Er zijn verschillende soorten installatietekeningen, elk met een eigen doel:
| Tekeningtype | Wat het toont |
|---|---|
| Plattegrond | Bovenaanzicht van ruimtes en installaties, waar leidingen en toestellen liggen |
| Doorsnede | Verticale routing van installaties door het gebouw (bijvoorbeeld een standleiding door drie verdiepingen) |
| Detailtekening | Uitvergroting van een complex aansluitpunt, zoals de aansluiting op de ketel |
| Principeschema | Functionele verbindingen tussen componenten (ketel, verdeler, radiatoren), niet de werkelijke maten |
| Isometrische tekening | De werkelijke driedimensionale ligging van de leidingen in het gebouw |
Een principeschema is geen plattegrond
Een principeschema laat zien hoe onderdelen met elkaar samenhangen (welke leiding waar begint en eindigt, in welke volgorde), maar niet waar dat in het gebouw precies ligt. Voor de werkelijke route en maten gebruik je de plattegrond, de doorsnede of de isometrische tekening. Verwar de twee niet: een principeschema oplossen betekent niet dat je weet waar de leiding fysiek loopt.
Schaal en symbolen
Een tekening staat op schaal: bij 1:50 komt 1 cm op de tekening overeen met 50 cm in werkelijkheid, bij 1:100 met 1 m. Meet je iets op de tekening, reken dan altijd terug naar de werkelijke maat voordat je een leiding afkort. Symbolen zijn per discipline gestandaardiseerd (de precieze symbolen staan in normen zoals NEN-EN ISO 6412-1 voor pijpleidingen, die dit vastlegt maar niet vrij te citeren is) en een legenda op de tekening legt uit wat elk symbool betekent. Ga er niet van uit dat een symbool op elke tekening hetzelfde betekent: controleer de legenda van de tekening die je in handen hebt.
Praktijkgeval: de tekening klopt niet met de bouwkundige situatie
Je krijgt een installatietekening waarop een verdeler op 1,2 meter van de buitenmuur staat ingetekend, maar op de bouwplaats zit daar een dragende kolom. Wat doe je?
- Controleer of de tekening recent is (een oudere revisie kan afwijken van de huidige bouwkundige situatie).
- Overleg met de projectleider of installatieverantwoordelijke voordat je de leiding op een andere plek legt: een verplaatsing kan gevolgen hebben voor andere leidingen of voor de berekende leidinglengte.
- Leg de afwijking en de gekozen oplossing vast (bijvoorbeeld met een foto en een notitie op de tekening), zodat een volgende monteur of de revisietekening klopt met de werkelijke situatie.
Een tekening is een hulpmiddel, geen wet van Meden en Perzen: als de bouwkundige werkelijkheid afwijkt, is overleggen en vastleggen belangrijker dan blind de tekening volgen.
Video's bij deze les
Beeldmateriaal van derden, als aanvulling. Oudere of buitenlandse video's kunnen andere data of regels noemen: de les volgt de actuele Nederlandse bronnen.
Test jezelf
Beantwoord de vragen om te merken of de stof zit. Na elk antwoord zie je de uitleg, ook als je het goed had.
1. Wat toont een principeschema van een cv-installatie?
2. Op een tekening met schaal 1:50 meet je een leidingtraject van 8 cm. Hoe lang is dat traject in werkelijkheid?
3. Je twijfelt over de betekenis van een symbool op een installatietekening. Wat doe je?
4. Welke tekening gebruik je om de exacte, driedimensionale route van een leiding door een gebouw te zien?
5. Op de bouwplaats zit een dragende kolom waar de tekening een verdeler intekent. Wat is de juiste eerste stap?
Voordat je verdergaat
Flashcards uit deze les
Deze les levert 6 kaarten op. Zodra je de les afrondt, komen ze terug in je herhaalschema: kaarten die je goed weet steeds later, kaarten die je mist al de volgende dag.