Kunststof en meerlagenbuis voor water en gas
Leerdoel van deze les
Je kunt kunststof en meerlagenbuis voor water en gas toepassen, verbinden en afmonteren volgens de fabrikantvoorschriften.
Wat een meerlagenbuis is en waarom hij zo populair is
Een meerlagenbuis (ook alupex of composietbuis genoemd) bestaat uit een kunststof binnenlaag, een aluminium kernlaag en een kunststof buitenlaag. De aluminium laag maakt de buis vormvast, voorkomt zuurstofdiffusie (belangrijk om corrosie in een cv-installatie te beperken) en geeft een lagere lineaire uitzetting dan een buis van alleen kunststof. Die combinatie van buigzaamheid (geen soldeerwerk, minder fittingen nodig in een lange route) en stevigheid maakt meerlagenbuis populair voor drinkwater en cv.
Niet elke meerlagenbuis mag voor gas
Meerlagenbuis die geschikt is voor gas is te herkennen aan een gele kleur of een duidelijke gele markering, en moet het Gastec QA-keurmerk voor gas dragen (KE 198 binnenshuis of KE 212 buitenshuis). Een gewone (niet-gele) meerlagenbuis voor water of cv heeft die keuring niet en is niet zonder meer geschikt voor gas, ook al ziet de buis er verder identiek uit.
Drukklasse en temperatuur: per systeem verschillend
De maximale werkdruk en temperatuur van meerlagenbuis zijn geen vast getal dat voor elk merk geldt: ze verschillen per systeem. Twee voorbeelden van gasgeschikte meerlagenbuis laten dat verschil goed zien:
| Systeem (voorbeeld) | Toepassing | Maximale werkdruk |
|---|---|---|
| Henco Alupex GAS (gele meerlagenbuis) | Aardgas | 5 bar |
| Uponor GAS SACP | Aardgas (H- en L-gas) | 100 mbar |
Beide systemen zijn voor aardgas gecertificeerd, maar met een heel andere maximale werkdruk. Voor drinkwater en cv geldt eveneens dat elk merk zijn eigen drukklasse en temperatuurgrens heeft: bijvoorbeeld Rehau RAUTITAN tot 95 °C en 10 bar. Ga bij een onbekend systeem dus nooit uit van "meerlagenbuis kan altijd tot ongeveer zoveel bar": lees de fabrikantspecificatie van het systeem dat je in handen hebt.
Verbindingen: alleen het eigen systeem
Meerlagenbuis wordt met een knel- of persfitting verbonden, altijd van hetzelfde systeem en dezelfde fabrikant als de buis. Een Uponor GAS-installatie wordt bijvoorbeeld uitsluitend met de bijbehorende Uponor GAS Plus-persfittingen gemaakt, nooit met een knelkoppeling van een ander merk. Voor het buigen van de buis gebruik je de hand of het buiggereedschap dat de fabrikant voorschrijft.
Brandveiligheid: de doorvoer, niet alleen de buis
Een kunststof of meerlagenbuis die door een wand of vloer met een brandwerendheidseis gaat, wordt afgedicht met een brandmanchet: een stalen band met een opzwellend materiaal dat bij een temperatuur vanaf ongeveer 140 °C uitzet. Zonder die manchet smelt de kunststof buis bij brand weg en laat een open gat achter waar vuur en rook doorheen kunnen, ook als de rest van de wand of vloer wel brandwerend is.
Een gasleiding door een brandscheiding zonder afdichting
Een leidingdoorvoer voor gas door een brandscheiding zonder de juiste, voor die toepassing beproefde afdichting ondermijnt de brandveiligheid van het hele compartiment: bij brand verspreidt vuur en rook zich dan via precies de opening die de scheiding had moeten tegenhouden. Gebruik altijd een voor de toepassing beproefde voorziening (bijvoorbeeld een brandmanchet volgens NEN-EN 1366-3) en nooit een dichting op eigen inschatting.
Praktijkgeval: welk systeem kies je?
Een klant wil een keukenblok verplaatsen en de gasleiding naar het fornuis mee laten verhuizen, met een korte doorvoer door een niet-brandwerende binnenmuur. Je overweegt Henco Alupex GAS of Uponor GAS SACP. Beide zijn Gastec QA-gekeurd voor aardgas, maar Henco Alupex GAS gaat tot 5 bar en Uponor GAS SACP tot 100 mbar. Voor een woninginstallatie op de gebruikelijke lage druk maakt dat verschil in de praktijk vaak niet uit voor de werkdruk zelf, maar wel voor de fittingen en het gereedschap dat je nodig hebt: die zijn per systeem eigen, dus de keuze bepaalt ook welk gereedschap je aanschaft of al in huis hebt.
Video's bij deze les
Beeldmateriaal van derden, als aanvulling. Oudere of buitenlandse video's kunnen andere data of regels noemen: de les volgt de actuele Nederlandse bronnen.
Test jezelf
Beantwoord de vragen om te merken of de stof zit. Na elk antwoord zie je de uitleg, ook als je het goed had.
1. Waaraan herken je meerlagenbuis die geschikt is voor gas?
2. Waarom mag je een Uponor GAS-buis niet met een knelkoppeling van een ander merk verbinden?
3. Henco Alupex GAS heeft een maximale werkdruk van 5 bar, Uponor GAS SACP van 100 mbar. Wat leer je daaruit?
4. Waarom heeft een kunststof gasleiding door een brandscheiding een brandmanchet nodig?
5. Wat maakt de aluminium kernlaag van een meerlagenbuis functioneel belangrijk voor een cv-installatie?
Voordat je verdergaat
Flashcards uit deze les
Deze les levert 6 kaarten op. Zodra je de les afrondt, komen ze terug in je herhaalschema: kaarten die je goed weet steeds later, kaarten die je mist al de volgende dag.