Ontsteking en vlambewaking
Leerdoel van deze les
Je kunt een ketel die niet ontsteekt of de vlam verliest onderzoeken aan de hand van de startvolgorde.
Drie takken, niet een
"De ketel ontsteekt niet" is eigenlijk drie verschillende klachten die vaak over een kam worden geschoren. Remeha (Avanta) onderscheidt ze scherp: geen ontstekingsvonk, wel vonk maar geen vlam, en wel vlam maar te weinig ionisatie (STO-05). Elke tak wijst naar een ander deel van de keten, en verwarring tussen de drie is de snelste weg naar een verkeerd vervangen onderdeel.
| Tak | Wat je waarneemt | Waar Remeha naar laat kijken |
|---|---|---|
| Geen vonk | Geen tikkend of knetterend geluid bij het opstarten | Ontstekingstransformator, ontstekingskabel, elektrodeafstand (3 tot 4 mm), aarding |
| Wel vonk, geen vlam | Je hoort de vonk, er komt geen vlam | Gaskraan, gasvoedingsdruk, ontluchting van de leiding, lucht-/rookgasleiding, sifon, netvoeding, elektrode, gas-luchtafstelling |
| Wel vlam, te weinig ionisatie | De brander gaat aan maar valt na kort branden weer uit | Verbrandingsstabiliteit, aarding, elektrode en elektrodeafstand |
Hoe ionisatiebewaking werkt
De vlam is een gas van geladen deeltjes (ionen). Over de ionisatie-elektrode en de ketelmassa staat een wisselspanning, en doordat de elektrode een veel kleiner oppervlak heeft dan de massa, geleidt de vlam die wisselspanning overwegend in een richting: er ontstaat een kleine, vrijwel gelijkgerichte stroom van een paar microampere zolang de vlam er is (ELK-08). Een slechte massa- of aardverbinding kan die gelijkrichting laten wegvallen, ook als de vlam zelf gewoon brandt (ELK-09): dat is de natuurkundige reden waarom fabrikanten bij een laag signaal ook "controleer de aarding" laten checken.
De vlam heeft een goede massa nodig, niet alleen gas
Een laag of wegvallend ionisatiesignaal betekent niet automatisch een kapotte elektrode. Een slechte aardverbinding van de brander geeft precies hetzelfde beeld, omdat het bewakingscircuit die massa nodig heeft om de wisselspanning gelijk te richten.
Drempelwaarden zijn per merk (voorbeeld)
Remeha (Tzerra Ace, Calenta Ace) vraagt reinigen of vervangen van de elektrode onder 3 microampere, gemeten in zowel vol- als laaglast, stabiel na 1 minuut (MET-26). ATAG XL vraagt meer dan 2,0 microampere op vollast, Nefit ProLine NxT vraagt op laaglast meer dan 10 microampere (MET-26). Drie merken, drie andere getallen: er is geen algemene "goede" ionisatiestroom. Meet de ionisatiestroom via het display van het toestel, zoals de fabrikant voorschrijft: een Nederlandse fabrikantprocedure om de stroom met een multimeter in serie te meten, is er niet, dus dat wordt hier niet aangeraden.
Praktijkgeval: wel vonk, geen vlam
Een Remeha Avanta geeft een vonk maar geen vlam. Volgens de tabel van Remeha loop je dan de keten gas, lucht/rookgas en elektra langs: gaskraan open, gasvoedingsdruk in orde, leiding ontlucht, lucht-/rookgasleiding vrij, sifon gevuld en niet verstopt, netvoeding aanwezig (STO-05). Pas als al die stappen in orde zijn, kijk je naar de elektrode zelf en naar de gas-luchtafstelling. Wie hier meteen de elektrode vervangt, slaat vier stappen over die sneller en goedkoper te controleren waren.
Nooit een beveiliging overbruggen
Een vlambewaking overbruggen of uitschakelen "om te zien of de ketel dan wel brandt" is levensgevaarlijk: bij vlamverlies blijft er dan onverbrand gas vrijkomen. Zoek de oorzaak van het wegvallende signaal, overbrug de beveiliging nooit.
Video's bij deze les
Beeldmateriaal van derden, als aanvulling. Oudere of buitenlandse video's kunnen andere data of regels noemen: de les volgt de actuele Nederlandse bronnen.
Test jezelf
Beantwoord de vragen om te merken of de stof zit. Na elk antwoord zie je de uitleg, ook als je het goed had.
1. Een ketel geeft geen enkel geluid van een vonk bij het opstarten. Bij welke tak van de klacht "ontsteekt niet" hoort dit?
2. Waarom kan een slechte aardverbinding van de brander een laag ionisatiesignaal geven, ook als de vlam gewoon brandt?
3. Remeha vraagt reinigen of vervangen van de elektrode onder 3 microampere, ATAG XL onder 2,0 microampere en Nefit ProLine NxT onder 10 microampere (op laaglast). Wat volgt daaruit?
4. Waarom wordt het meten van ionisatiestroom met een eigen multimeter in serie in deze les niet aangeraden?
5. Een Remeha Avanta geeft wel een vonk maar geen vlam. Wat is de juiste volgorde om te controleren, volgens de tabel van Remeha?
Voordat je verdergaat
Flashcards uit deze les
Deze les levert 7 kaarten op. Zodra je de les afrondt, komen ze terug in je herhaalschema: kaarten die je goed weet steeds later, kaarten die je mist al de volgende dag.