De methode: van klacht naar bewezen oorzaak
Leerdoel van deze les
Je kunt een storing methodisch aanpakken en de oorzaak bewijzen voordat je een onderdeel vervangt.
De onderdelenwisselaar en de topmonteur
Twee monteurs komen bij dezelfde klacht. De eerste vervangt het onderdeel dat de vorige keer de oorzaak was, hoopt dat het weer werkt, en gaat naar de volgende klus. De tweede stelt vragen, kijkt, leest de storingsgeschiedenis, meet, en vervangt pas als hij heeft bewezen wat de oorzaak is. Het verschil zit niet in ervaring of gereedschap, het zit in de volgorde. Die volgorde is deze les.
De acht stappen
- Vraaggesprek. Wanneer treedt de klacht op, hoe vaak, en wat deed de klant vlak daarvoor (bijvoorbeeld bijgevuld, thermostaat versteld, onderhoud gehad)?
- Waarnemen. Kijk en luister voor je iets aanraakt: geluid, geur, wat het display zegt, lekkage, roetsporen.
- Storingsgeschiedenis en code lezen. Fabrikanten schrijven dit als eerste diagnosestap voor. Vaillant leest het gegevensoverzicht en de laatste 10 foutmeldingen uit, Nefit het historiemenu, en Remeha noemt de storingscode "belangrijk voor het correct en snel opsporen van de aard van de storing" (STO-01).
- Ketenanalyse. Orden de mogelijke oorzaken per stroom: water, gas, lucht en afvoer, elektra, regeling. Een klacht past bijna altijd in een van die stromen, zelden in alle vijf.
- Hypothese. Kies de meest waarschijnlijke oorzaak op basis van stap 1 tot 4, niet op basis van "vorige keer was het dit onderdeel".
- Meten. Bewijs of de hypothese klopt, met gekalibreerde apparatuur (MET-03) en, bij elektrische metingen, pas nadat je hebt aangetoond dat een circuit spanningsloos is voor je op de weerstandsstand overschakelt.
- Bewijs, dan pas vervangen. Vervang alleen een onderdeel waarvan je hebt aangetoond dat het de oorzaak is, en gebruik daarvoor een door de fabrikant voorgeschreven of ten minste gelijkwaardig onderdeel (ONT-17).
- Controle. Test de herstelde functie en leg vast wat je vond, hoe je het maat en met welk instrument (KLA-01).
Bewijs voor je vervangt
Een storing "oplossen" door een onderdeel te vervangen zonder te meten, is gokken met het geld van de klant. Bewijs eerst met een meting dat een onderdeel de oorzaak is, vervang dan pas.
Praktijkgeval: de elektrode die niet stuk was
Een Remeha Tzerra Ace geeft af en toe "wel vonk maar geen vlam". Een collega verving vorige week de ontstekingselektrode; de storing kwam deze week terug. Volgens de volgorde uit deze les had hij eerst de ionisatiestroom in vol- en laaglast moeten meten. Remeha noemt reinigen of vervangen bij minder dan 3 microampere in beide standen (MET-26), maar wel vonk en geen vlam wijst volgens Remeha ook op gaskraan, gasvoedingsdruk, een niet-ontluchte leiding, de lucht-/rookgasleiding, of een sifon die niet gevuld of verstopt is (STO-05). Een nieuwe elektrode plaatsen zonder die keten langs te lopen, kan toevallig helpen of toevallig niet: het bewijst niets.
Wanneer je moet stoppen: een onveilige situatie
Soms vind je tijdens storingzoeken iets dat niets met de klacht te maken heeft, maar wel gevaarlijk is: te veel CO in de opstellingsruimte. De BRL 6000-25 geeft daarvoor een vast actiekader. Onder 5 ppm is er geen bezwaar. Tussen 5 en 20 ppm meld je de constatering aan de opdrachtgever en neem je de oorzaak weg voordat je het toestel (opnieuw) in bedrijf stelt (KLA-10, MET-16). Boven 20 ppm meld je onverwijld en schriftelijk aan bewoner, gebouweigenaar, bevoegd gezag en de certificerende instelling (KLA-09). In alle gevallen stel je een toestel niet in bedrijf als er ontoelaatbare hoeveelheden CO vrijkomen, ook als de oorspronkelijke klacht daarmee niet is opgelost (KLA-07).
Doorgaan bij te veel CO
Een toestel bij twijfel toch maar aanzetten "om te kijken of het werkt" terwijl er te veel CO vrijkomt, is levensgevaarlijk voor de bewoners en voor jezelf. Volg het actiekader, nooit je eigen aanvoelen.
Verdieping: waarom je eerst spanningsloosheid aantoont
Voor je met een multimeter op de weerstandsstand meet, toon je eerst aan dat het circuit spanningsloos is. Een weerstandsmeting op een circuit dat nog spanning voert, geeft een onjuiste waarde en kan het instrument beschadigen (ELK-33). Datzelfde principe, eerst aantonen en dan pas verder, is de rode draad van deze hele les: aannames zijn geen bewijs.
Wat je vastlegt
De BRL 6000-25 vraagt van elke controle of meting vast te leggen wat er is gecontroleerd, op welke eisen, wie het deed en wanneer, met welk instrument, en wat de uitkomst was (KLA-01). Dat is niet alleen administratie: het maakt je werk traceerbaar als de storing terugkomt, en het is het bewijs dat je gemeten hebt in plaats van gegokt.
Video's bij deze les
Beeldmateriaal van derden, als aanvulling. Oudere of buitenlandse video's kunnen andere data of regels noemen: de les volgt de actuele Nederlandse bronnen.
Test jezelf
Beantwoord de vragen om te merken of de stof zit. Na elk antwoord zie je de uitleg, ook als je het goed had.
1. Een ketel geeft een storing. De monteur van vorige keer verving een sensor en dat hielp. Deze keer treedt de storing weer op. Wat is de juiste eerste stap?
2. Waarom meet je met een multimeter eerst of een circuit spanningsloos is, voordat je overschakelt naar de weerstandsstand?
3. Tijdens het storingzoeken meet je in de opstellingsruimte 12 ppm CO, los van de storing waarvoor je geroepen was. Wat doe je volgens het actiekader van de BRL 6000-25?
4. Wat hoort bij de stap "ketenanalyse" in de methode van deze les?
5. Een ionisatiestroom van 2 microampere op laaglast bij een Remeha-toestel dat 3 microampere als grens noemt: wat is de juiste vervolgstap volgens deze les?
6. Wat leg je volgens de BRL 6000-25 minimaal vast na een controle of meting tijdens storingzoeken?
Voordat je verdergaat
Flashcards uit deze les
Deze les levert 7 kaarten op. Zodra je de les afrondt, komen ze terug in je herhaalschema: kaarten die je goed weet steeds later, kaarten die je mist al de volgende dag.