Waterdruk zakt of stijgt
Leerdoel van deze les
Je kunt een drukprobleem analyseren en onderscheid maken tussen lek, expansievat en vulling.
Koud en warm aflezen, dat vertelt het meeste
Een dalende druk kan twee heel verschillende oorzaken hebben, en je onderscheidt ze door de druk koud en warm af te lezen. Een lek geeft een gestage daling, ook bij een koude, stilstaande installatie. Een expansievat met een te lage voordruk geeft het omgekeerde beeld: de druk loopt bij opwarmen juist op, tot het veiligheidsventiel opent en het afgeblazen water bij afkoelen ontbreekt (HYD-15). Water zet tussen 10 en 80 graden ongeveer 3 procent in volume uit (HYD-01): dat uitzettingswater moet ergens heen, en dat is de taak van het expansievat.
Het expansievat: voordruk, vuldruk, nuttig effect
De voordruk van het vat is de druk op het stikstofventiel, gemeten bij een drukloos systeem met het vat afgesloten van de waterzijde (HYD-12). Die voordruk hangt af van de statische hoogte van de installatie: ongeveer 0,1 bar per meter hoogteverschil tussen het vat en het hoogste punt, plus een toeslag (HYD-10). ATAG noemt als voorbeeld 0,5 bar bij 5 meter hoogte, 1,0 bar bij 10 meter (HYD-11): een voorbeeld van één fabrikant, gebruik de tabel of berekening die bij het gemonteerde vat hoort. De vuldruk (de druk waarop je de installatie koud vult) ligt daarna weer boven de voordruk: Vaillant vraagt minstens 0,2 bar boven de tegendruk van het vat (HYD-14).
| Situatie | Wat je ziet | Waarschijnlijke oorzaak |
|---|---|---|
| Druk daalt gestaag, ook koud | Langzaam, dag na dag | Lek in leiding, radiator of ketel |
| Druk stijgt sterk bij opwarmen, veiligheidsventiel druppelt | Vooral bij volle belasting | Te lage voordruk expansievat (HYD-15) |
| Druk blijft na bijvullen kort goed en zakt dan weer snel | Herhaalt zich elke week | Combinatie van de twee: laag vat plus afblazen |
Bewijs met koud en warm aflezen
Lees de druk koud af, laat de ketel opwarmen, en lees opnieuw af. Dat onderscheidt een lek (gestage daling) van een expansievatprobleem (stijging, gevolgd door verlies via het veiligheidsventiel) sneller dan welke andere controle ook.
Merkspecifieke codes en meldingen (voorbeeld)
Vaillant meldt bij te weinig water of een te lage waterdruk code F.022, met als mogelijke oorzaken onder meer een defect intern expansievat, lucht in het systeem, of een storing van de waterdruksensor of de pomp (STO-12). Remeha Calenta Ace toont waarschuwing A.02.06 onder 0,8 bar (MRK-08) en kent een aparte vergrendelingscode als het automatisch vullen te lang duurt zonder de minimale druk te bereiken (MRK-09). ATAG meldt code 118 bij druk onder 0,7 bar, met als eerste maatregel het handmatig deblokkeren van de ketelpomp, en code 117 bij druk boven 3 bar (MRK-15). Drie merken, drie andere codes voor grofweg hetzelfde probleem: nog een reden om de code op te zoeken in de handleiding van dat toestel (les 16.2).
Praktijkgeval: elke week bijvullen
Zie de uitgewerkte casus in de storingzoeker: een installatie waarin de druk bij koude toestand 0,7 bar is en bij opwarmen oploopt tot bijna 3 bar, met een expansievat waarvan de voordruk maar 0,1 bar is in plaats van de ongeveer 0,5 bar die bij deze installatiehoogte hoort. Pompen tot de juiste voordruk en daarna opnieuw vullen tot de vuldruk uit de handleiding lost dit structureel op, in plaats van elke week een emmer water bij te vullen.
Voordruk meten kan alleen drukloos
Meet de voordruk van een expansievat alleen als het systeem drukloos en afgekoeld is en het vat is afgesloten van de waterzijde. Aan een systeem onder druk of met heet water werken is gevaarlijk voor jezelf.
Video's bij deze les
Beeldmateriaal van derden, als aanvulling. Oudere of buitenlandse video's kunnen andere data of regels noemen: de les volgt de actuele Nederlandse bronnen.
Test jezelf
Beantwoord de vragen om te merken of de stof zit. Na elk antwoord zie je de uitleg, ook als je het goed had.
1. Een klant meldt dat de druk elke week zakt. Bij koude installatie meet je 0,8 bar, na opwarmen loopt de druk op naar bijna 3 bar en druppelt het veiligheidsventiel. Wat is de meest waarschijnlijke oorzaak?
2. Hoe en wanneer meet je de voordruk van een expansievat correct?
3. Een installatie heeft een hoogteverschil van ongeveer 5 meter tussen het expansievat en het hoogste punt. Welke voordruk noemt ATAG als voorbeeld voor deze hoogte?
4. Een Vaillant ecoTEC plus VHR toont code F.022. Wat betekent die code, en wat vertelt hij niet?
5. Een ATAG-toestel toont code 118. De installatiehandleiding noemt als eerste maatregel het handmatig deblokkeren van de ketelpomp. Wat betekent dat voor je aanpak?
6. Waarom lees je de waterdruk zowel koud als warm af in plaats van maar één keer?
Voordat je verdergaat
Flashcards uit deze les
Deze les levert 7 kaarten op. Zodra je de les afrondt, komen ze terug in je herhaalschema: kaarten die je goed weet steeds later, kaarten die je mist al de volgende dag.