Olie, LPG, hout en pellets: herkennen en de grens
Leerdoel van deze les
Je herkent ketels op olie, LPG, hout of pellets, weet wat er anders is aan brandstof en rookgas en waar de grens van jouw bevoegdheid en van Vakmanschap CO ligt.
Dezelfde chemie, andere brandstof
Verbranding van stookolie en van hout of pellets verloopt volgens hetzelfde basisprincipe als aardgas: brandstof plus zuurstof geeft CO2, water en warmte, en te weinig lucht geeft CO (zie les 4.2). De brandstof zelf verschilt wel:
- Stookolie (mazout) is een vloeibaar mengsel van zwaardere koolwaterstoffen. Onvolledige verbranding geeft eerder roet en zwaveloxiden dan bij aardgas.
- Hout en pellets zijn vaste biomassa. Naast CO2 en water ontstaan as en fijnstof (koolstofdeeltjes), en de verbranding is moeilijker te regelen dan bij een gas- of oliebrander.
Dat betekent andere eisen aan de rookgasafvoer, andere onderhoudspunten (roet, as) en andere regelgeving dan bij aardgas. Deze cursus behandelt die techniek niet in detail: het belangrijkste is dat je weet waar jouw bevoegdheid stopt.
BRL 6000-25 gaat alleen over gas
De CO-certificering (BRL 6000-25, het Bewijs van Vakmanschap CO) geldt uitsluitend voor gebouwgebonden gasverbrandingstoestellen: toestellen die op gas werken. Een olieketel, een houtkachel of een pelletketel verbrandt geen gas en valt dus niet onder deze certificeringsplicht. Propaan (LPG) is wel een gas, dus een toestel op propaan valt wel onder BRL 6000-25, net als een toestel op aardgas.
Wat wel geldt voor olie, hout en pellets
Deze toestellen vallen niet buiten alle regelgeving, alleen buiten BRL 6000-25:
- Grotere stookinstallaties (globaal vanaf 100 kW, tot 50 MW) op olie of vaste brandstof vallen onder het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal), met een keuringsplicht door een SCIOS-gecertificeerd bedrijf. Voor een kleine olieketel in een woonhuis is in het feitenregister van deze cursus geen specifiek wettelijk keuringsregime gevonden dat vergelijkbaar is met de CO-certificering voor gas.
- Toestellen voor lokale ruimteverwarming op vaste brandstof (zoals een houtkachel of pelletkachel) tot 50 kW moeten voldoen aan Europese Ecodesign-eisen voor rendement en emissies (fijnstof, CO, NOx). Dat is een eis aan het toestel dat op de markt komt, geen installatiecertificaat voor de monteur.
- Propaan in een bovengrondse tank (bij een woning zonder gasaansluiting) valt onder eigen veiligheidsafstanden en voorschriften voor de opslag (PGS 19), los van de certificering van het toestel dat op die tank is aangesloten.
Waar de grens van Vakmanschap CO ligt
Het Bewijs van Vakmanschap CO en BRL 6000-25 dekken het gasverbrandingstoestel zelf en de bijbehorende rookgasafvoer en verbrandingsluchttoevoer. Ze dekken niet: gasleidingen verder het pand in, warmteafgiftesystemen (radiatoren, vloerverwarming), en toestellen op een andere brandstof dan gas. Werk aan een koudemiddelcircuit (koeltechniek, warmtepompen) vraagt sinds 29 september 2025 weer een eigen, apart certificaat voor alle koudemiddelen, ook natuurlijke zoals ammoniak, propaan of CO2: dat staat los van je CO-certificaat.
Een bijzonder grensgeval is de gasabsorptiewarmtepomp: dit toestel combineert een condenserende gasbrander (die onder de CO-certificering valt) met een water-ammoniakcircuit als koudemiddelkring (dat onder de certificering voor koudemiddelen valt). Eén toestel, twee vakgebieden.
Praktijkgeval
Een klant met een oud vakantiehuis zonder gasaansluiting vraagt of jij, met je Bewijs van Vakmanschap CO, ook onderhoud kunt doen aan zijn olieketel en aan de propaantank waarop zijn keukenfornuis is aangesloten.
- Olieketel: nee, dat valt buiten je certificering; verwijs naar een gespecialiseerd bedrijf.
- Propaan-keukenfornuis: een kooktoestel valt sowieso buiten de certificeringsplicht (zie les 8.1, RGA-01), gas of niet.
- De propaantank zelf: de opslag valt onder eigen veiligheidsvoorschriften (PGS 19), niet onder jouw certificaat.
Wees hier eerlijk en concreet: "dat mag ik niet, en hier is waarom" is onderdeel van vakbekwaamheid, niet een tekortkoming.
Video's bij deze les
Beeldmateriaal van derden, als aanvulling. Oudere of buitenlandse video's kunnen andere data of regels noemen: de les volgt de actuele Nederlandse bronnen.
Test jezelf
Beantwoord de vragen om te merken of de stof zit. Na elk antwoord zie je de uitleg, ook als je het goed had.
1. Een woning heeft een olieketel. Mag jij die met je Bewijs van Vakmanschap CO onderhouden?
2. Een toestel is afgesteld op propaan (LPG). Valt dit toestel onder BRL 6000-25?
3. Wat regelt PGS 19 bij een propaantank voor woningverwarming?
4. Waarom vallen kleine, huishoudelijke stookinstallaties op olie of hout meestal buiten het Bal-keuringsregime met SCIOS?
5. Wat klopt over het koudemiddelcircuit van een gasabsorptiewarmtepomp?
Voordat je verdergaat
Flashcards uit deze les
Deze les levert 7 kaarten op. Zodra je de les afrondt, komen ze terug in je herhaalschema: kaarten die je goed weet steeds later, kaarten die je mist al de volgende dag.