De Disney-strategie: een financiële keuze bekijken als dromer, realist en criticus

De Disney-strategie is een manier om een plan of keuze te onderzoeken door drie rollen na elkaar in te nemen: de dromer, die zich voorstelt wat er mogelijk is; de realist, die uitzoekt hoe het zou werken; en de criticus, die zoekt wat er mis kan gaan. Het helpt bij grote keuzes zoals minder gaan werken, een eigen bedrijf beginnen of een pensioenplan maken. Het voorkomt dat de criticus een idee afschiet voordat het een kans kreeg, of dat de dromer iets begint zonder plan.

In English: The Disney strategy, modelled by Robert Dilts from Walt Disney's creative process, separates three roles: the dreamer who imagines possibilities, the realist who works out how, and the critic who looks for weaknesses. Kees van Wanrooij uses it with investors for big choices such as working less, starting a business or a long-term wealth plan, so that no role dominates too early.

Wat is de Disney-strategie?

Robert Dilts beschreef de strategie in Strategies of Genius, Volume One uit 1994. Hij baseerde zich op beschrijvingen van hoe Walt Disney en zijn team werkten. Het is een voorbeeld van modelleren: een werkwijze van iemand anders beschreven zodat een ander haar kan gebruiken. Het lijkt op de pre-mortem die ik in mijn analyseproces gebruik, waar de criticus een eigen, vast moment krijgt.

Bij welke hulpvragen ik het inzet

Kiezen tussen je huidige werk en iets anders: 2.6.
Een bijverdienste of eigen bedrijf: 2.7.
Stoppen met werken rond je 45e of 50e: 4.11.
Een partner die anders wil beleggen: 12.1.

Zo pas ik het toe

Drie plekken kiezen. Drie stoelen of drie plekken in de kamer, plus een neutrale plek.
De dromer. Zonder beperking: hoe ziet het eruit als het lukt? Wat maakt het de moeite waard? Ik schrijf mee zonder te oordelen.
De realist. Hoe zou het werken? Welke stappen, welk bedrag, welke termijn, wie is er nodig? Wat is de eerste stap?
De criticus. Wat kan er misgaan? Wat ontbreekt? De criticus praat over het plan, niet over de persoon.
Terug naar de dromer met de vragen van de criticus als nieuwe uitdaging, niet als nee.
Rondes herhalen tot de criticus geen nieuwe punten meer heeft die het plan onderuit halen.
Neutrale plek. Wat is het plan nu, en wat is de eerste stap?

Voorbeeldvragen

Dromer: "Als geld geen rol speelde, hoe zag je werkweek er dan uit?"
Realist: "Wat moet er over twee jaar gebeurd zijn om dit mogelijk te maken?"
Criticus: "Wat is het zwakste punt van dit plan, en wat zou je dan doen?"

Wat de belegger merkt

Een keuze die voelde als een alles-of-niets-beslissing, wordt een plan met stappen en een terugvaloptie. Stellen merken vaak dat de een vooral dromer en de ander vooral criticus is, en dat allebei nodig zijn. De criticus voelt minder als een rem zodra hij een eigen moment krijgt.

Wanneer ik het niet gebruik

De Disney-strategie is een denkmodel, geen financieel plan. Gaat het om een concrete berekening van pensioen of een bedrijfsstart, dan hoort daar een adviseur of boekhouder bij. De uitkomst van de oefening is nooit een advies van mij om een bepaalde keuze te maken.

Oefenen met een proefklant

Kies 2.6. Doorloop twee rondes van de drie rollen en noteer per rol de belangrijkste zinnen. Laat je proefklant op een schaal van 0 tot 10 aangeven hoe helder de keuze is, voor en na, en welke eerste stap hij binnen een maand zet.

Verder lezen

Alle technieken · Doelen en de well-formed outcome · Modelleren · Snelle analyse en pre-mortem

Bijgewerkt: 14 september 2026. Auteur: Kees van Wanrooij, Belegger Kees. Status: Openbare werkversie; ik verbeter deze methode door haar te gebruiken en helder uit te leggen.