Sleight of Mouth: een overtuiging over beleggen vanuit veel invalshoeken bevragen
Sleight of Mouth is een verzameling taalpatronen om een overtuiging vanuit verschillende kanten te bekijken. Neem de zin "beleggen is gokken". Je kunt vragen wat gokken precies is. Je kunt vragen of het voor elke vorm van beleggen geldt, of wat je familie ervan zou vinden als je het anders deed. Of je past de overtuiging op zichzelf toe: "Is niet beleggen dan geen gok met inflatie?" Elk patroon opent een andere deur.
In English: Sleight of Mouth is a set of language patterns, systematised by Robert Dilts, for exploring a belief from many angles, such as redefining terms, changing the frame size, looking at consequences or applying the belief to itself. Kees van Wanrooij uses it with investors to loosen rigid beliefs like "investing is gambling", and to recognise the same patterns in persuasive arguments from others.
Wat is Sleight of Mouth?
Robert Dilts bracht de patronen samen in Sleight of Mouth: The Magic of Conversational Belief Change uit 1999, op basis van het taalgebruik van onder meer Richard Bandler. Hij onderscheidt veertien patronen. Het is bij veel opleidingen Master-stof [te controleren per opleiding]. Hieronder de patronen die ik het meest gebruik, toegepast op "beleggen is gokken".
| Patroon | Vraag of antwoord |
|---|---|
| Herdefiniëren | "Gokken is inzetten op toeval. Wat is het toeval bij een breed fonds dat je dertig jaar houdt?" |
| Gevolg | "Waar leidt die overtuiging toe, als je haar twintig jaar volgt?" |
| Intentie | "Die gedachte wil je beschermen tegen verlies. Wat zou je nog meer kunnen beschermen?" |
| Groter kader | "Hoe kijk je hier over twintig jaar op terug?" |
| Kleiner kader | "Geldt dat voor elke belegging, of voor bepaalde?" |
| Tegenvoorbeeld | "Is een pensioenfonds dat belegt dan ook een casino?" |
| Toepassen op zichzelf | "Is niet beleggen niet ook een gok, met inflatie?" |
| Ander resultaat | "Misschien is de vraag niet of het gokken is, maar hoeveel risico bij jou past." |
| Criterium van hoger niveau | "Wat is belangrijker: nooit verlies zien, of je doel over twintig jaar halen?" |
Bij welke hulpvragen ik het inzet
- Familie die beleggen gokken vindt: 12.2.
- Het gevoel dat beleggen niet voor jou is: 8.6.
- Stellige voorspellingen van experts doorzien: 10.11.
- Een verhaal van iemand die veel verloor: 12.7.
Zo pas ik het toe
- De overtuiging als oorzaak en gevolg of als gelijkstelling opschrijven. "Beleggen is gokken" of "als ik beleg, raak ik alles kwijt".
- Twee of drie patronen kiezen. Ik gebruik er nooit veertien achter elkaar; dat voelt als een debat.
- Als vraag stellen. In coaching stel ik de patronen als open vraag, niet als slim antwoord.
- Laten landen. Na elke vraag wacht ik en kalibreer ik: welke vraag raakt iets?
- Doorwerken met wat raakt. Vaak gaat het daarna verder met overtuigingen veranderen.
Voorbeeldvragen
- "Wat is volgens jou precies het verschil tussen gokken en beleggen?"
- "Geldt dat altijd, of zijn er vormen waarbij het niet klopt?"
- "Wat is voor jou uiteindelijk belangrijker dan nooit verlies zien?"
Wat de belegger merkt
Een overtuiging die als een muur voelde, krijgt deuren. De belegger merkt dat hij haar niet hoeft te verdedigen en ook niet hoeft op te geven, maar kan onderzoeken. Hij leert bovendien de patronen herkennen als iemand ze gebruikt om hem te overtuigen.
Wanneer ik het niet gebruik
Sleight of Mouth kan manipulatief worden als je het inzet om gelijk te krijgen. Ik gebruik het niet om iemand van een keuze te overtuigen, en nooit om iemand tot een aankoop te bewegen. Merk ik dat de patronen weerstand geven, dan stop ik en ga ik terug naar rapport.
Oefenen met een proefklant
Kies 12.2. Schrijf de overtuiging van de familie op, en laat je proefklant zelf per patroon een vraag bedenken. Vraag welke drie vragen het meeste deden, en of hij daarmee het volgende familiegesprek rustiger in kan, op een schaal van 0 tot 10.
Verder lezen
Alle technieken · Overtuigingen veranderen · Metamodel · Milton-model
Bijgewerkt: 14 september 2026. Auteur: Kees van Wanrooij, Belegger Kees. Status: Openbare werkversie; ik verbeter deze methode door haar te gebruiken en helder uit te leggen.