NLP: geschiedenis, belangrijke stromingen en mijn toepassing

NLP staat hier voor neurolinguïstisch programmeren. Ik gebruik het als praktische methode om meer uit mezelf te halen en de wereld om mij heen beter te begrijpen. Bij Belegger Kees verbind ik dat met mijn beleggingsgedrag en mijn manier van aandelen analyseren.

Om die toepassing te begrijpen helpt het om te weten waar NLP vandaan komt. Dit overzicht beschrijft belangrijke ontwikkellijnen. Het is geen complete catalogus van alle opleidingen, merknamen en latere varianten. Die lopen deels door elkaar en gebruiken niet altijd dezelfde indeling.

Drie betekenissen die ik uit elkaar houd

Ik gebruik NLP op drie samenhangende manieren. Als modelleermethode helpt het mij onderzoeken hoe een vaardigheid of afweging tot stand komt. Als verzameling technieken geeft het mij oefeningen en vragen om mee te werken. Als verzameling presupposities geeft het mij uitgangspunten om mijn eigen waarneming en gedrag te onderzoeken.

Die betekenissen zijn niet hetzelfde. Een techniek toepassen is iets anders dan mijn eigen beslisproces modelleren. Een presuppositie gebruiken betekent evenmin dat ik haar als een vaststaande waarheid over ieder mens of iedere markt behandel.

Bij Belegger Kees wil ik vooral de samenhang laten zien. Ik beschrijf hoe ik denk, gebruik concrete hulpmiddelen en kijk terug of de werkwijze overeenkomt met mijn echte onderzoek. Daarom is deze methode meer dan alleen een lijst taalpatronen in earnings calls.

Het begin: vaardigheden zichtbaar en overdraagbaar maken

In het begin van de jaren zeventig werkten Richard Bandler, Frank Pucelik en John Grinder in Santa Cruz aan het onderzoeken en beschrijven van communicatiepatronen. Bandler en Pucelik experimenteerden met gestalttherapie; Grinder bracht een taalkundige benadering in.

De vraag hoe een vaardigheid overdraagbaar wordt, speelde daarin een belangrijke rol. Het boek Origins of Neuro-Linguistic Programming, geredigeerd door Grinder en Pucelik, verzamelt herinneringen van betrokkenen uit die periode. Het laat ook zien dat de geschiedenis vanuit verschillende persoonlijke perspectieven wordt verteld. Beschrijving van Origins

Voor mijn methode herken ik vooral die vraag naar overdraagbaarheid. Ik wil kunnen uitleggen hoe ik tot een beleggingsafweging kom, zodat ik mijn eigen werkwijze beter begrijp en iemand anders ermee kan oefenen.

Taal, waarneming en systeemdenken

De vroege ontwikkeling bouwde voort op meerdere invloeden. Daaronder vallen het werk van Fritz Perls en Virginia Satir, de systeemgerichte ideeën van Gregory Bateson en het onderzoek naar menselijke communicatie in Palo Alto. Bandler en Grinder beschreven taalpatronen in The Structure of Magic, waarvan de delen in 1975 en 1976 verschenen. Achtergrond door Paul Tosey bij ANLP

Bij systeemdenken kijk je naar samenhang en terugkoppeling. Dat spreekt mij aan bij beleggen. De betekenis van een marge hangt bijvoorbeeld af van groei, investeringen, concurrentie en financiering. Ook mijn gedrag beïnvloedt wat ik onderzoek en hoe ik nieuwe informatie lees.

Klassieke NLP en het metamodel

De oorspronkelijke benadering wordt vaak Classic Code genoemd. Taalpatronen en het modelleren van vaardigheden vormen daarin belangrijke onderdelen. Het metamodel helpt vragen te stellen bij informatie die in een formulering ontbreekt of als vanzelfsprekend wordt aangenomen. De ontstaansbeschrijving verbindt dit met het gezamenlijke vroege werk van Bandler, Grinder en Pucelik. Origins

Mijn toepassing is bijvoorbeeld de uitspraak dat een bedrijf goed presteert. Ik wil weten welke prestatie wordt bedoeld, over welke periode en vergeleken met welke verwachting. Als die informatie ontbreekt, maak ik daarvan een onderzoeksvraag.

Het Milton-model wordt binnen de NLP-traditie verbonden met het modelleren van Milton Ericksons taalgebruik. Het onderzoekt juist ruimere formuleringen die ruimte laten voor de eigen invulling van de ontvanger. Achtergrond vanuit NLP University

In een bestuursgesprek kan brede taal meerdere interpretaties toelaten. Ik onderzoek die context. Dat betekent niet dat een bestuurder bewust een NLP-techniek gebruikt.

New Code NLP

New Code ontstond als verdere ontwikkeling na het vroege gezamenlijke werk. Michael Carroll beschrijft de samenwerking van John Grinder met Judith DeLozier in de jaren tachtig en later met Carmen Bostic St Clair. In deze benadering krijgt de toestand van de persoon en het ontwikkelen van keuzemogelijkheden veel aandacht. Carroll over Classic en New Code

Voor mijn beleggen is de bruikbare vraag vanuit welke toestand ik onderzoek doe. Ben ik nieuwsgierig, gehaast of bezig mijn eerdere beslissing te verdedigen? De incheckprocedure helpt mij daarbij stilstaan.

Ik hoef daarvoor niet te doen alsof een oefening mijn oordeel automatisch verbetert. Ik wil in mijn eigen gebruik kunnen herkennen wat zij toevoegt.

Systemische NLP

NLP University beschrijft een systemische ontwikkellijn rond Robert Dilts, Todd Epstein en Judith DeLozier. Daarin krijgen relaties tussen onderdelen van een systeem, omgeving en gevolgen van verandering een nadrukkelijke plaats. Toepassingen worden breder dan het individu alleen. NLP University over de ontwikkeling van het vakgebied

Mijn eigen vertaling is dat ik een bedrijf of beleggingsbesluit niet los wil beoordelen van de omgeving. Een hogere omzet kan extra kapitaal vragen. Een overtuigende belegging kan tegelijk te veel concentratie in mijn portefeuille veroorzaken.

Generatieve benaderingen en derde generatie

Binnen de indeling van NLP University verwijst derde generatie naar een bredere aandacht voor identiteit, richting, lichamelijke ervaring en de wisselwerking met grotere systemen. Generatieve toepassingen richten zich op het ontwikkelen van nieuwe mogelijkheden. Dit is de indeling van deze ontwikkelaars, niet een universeel vastgestelde opvolging waarin oudere vormen verdwenen zijn. NLP University over drie generaties

Voor mij roept dat vragen op over hoe ik als belegger wil werken. Welke manier van onderzoeken kan ik volhouden? Welke rol wil ik dat geld in mijn leven speelt? Hoe maak ik het verschil tussen weten en doen kleiner?

Andere ontwikkellijnen en verwante benaderingen

Naast Classic Code, New Code en systemische benaderingen bestaan er verdere uitwerkingen. Hieronder staan belangrijke namen en richtingen die helpen om publicaties te plaatsen. Een vermelding betekent niet dat ik de volledige benadering onderwijs of dat alle toepassingen onderdeel zijn van mijn beleggingsmethode.

De vragen in de laatste kolom zijn mijn eigen verbinding met beleggen. De bronnen beschrijven de herkomst of werkwijze, niet een bewezen effect op aandelenrendement. Ze zijn bedoeld om verder te kunnen lezen en niet als aanbeveling om een opleiding of behandeling te kopen.

Stromingen, modellen en toepassingen zijn niet hetzelfde

Een metamodel of een oefening met waarnemingsposities is niet automatisch een afzonderlijke stroming. Een opleiding kan onderdelen uit meerdere ontwikkellijnen combineren. Toepassingen in coaching, onderwijs of organisaties zeggen vooral waar men de werkwijze gebruikt.

In deze repository kies ik de begrippen die ik concreet kan verbinden aan mijn eigen proces. Ik beweer niet dat ik elke NLP-variant onderwijs of dat alle ontwikkelaars dezelfde uitleg hanteren.

Wat ik hiervan gebruik in de Belegger Kees Methode

Ik modelleer mijzelf door mijn vragen, verwachtingen, taal en beslissingen op te schrijven. Mijn eigen teksten en correcties helpen om die beschrijving dichter bij mijn werkelijke werkwijze te brengen.

Bij onderzoek naar bedrijven kijk ik naar concrete uitspraken, ontbrekende maatstaven, veranderende termijnen en de samenhang met cijfers. Bij mijzelf kijk ik naar aandacht, gevoel, overtuigingen en de keuzes die ik zie.

Die toepassingen zijn mijn uitwerking. De historische bronnen zijn geen bewijs dat taalobservaties voorspellend zijn voor aandelenrendement. Ik wil laten zien wat ik ermee onderzoek en hoe ik mijn bevindingen toets.

De volgende stap is tien NLP-presupposities toegepast op beleggen. Daar wordt per uitgangspunt duidelijk wat ik ermee bedoel en hoe het terugkomt in een analyse.

Verder lezen

Begrippen · Resources · De Belegger Kees Methode · Beleggingsfilosofie

Bijgewerkt: 21 september 2026. Auteur: Kees van Wanrooij, Belegger Kees. Status: Openbare werkversie; ik verbeter deze methode door haar te gebruiken en helder uit te leggen.